Hazırlayan:
Uzman Diyetisyen Şeniz Ilgaz
Sağlık Bakanlığı
Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü
Bugün, "sağlıklı beslenme" kavramının
açıklandığı çeşitli araştırmalar ve bunu sağlamak için neler yapmamız gerektiğini
belirten gazete ve dergilerde yer alan çeşitli derlemeler görmekteyiz.
Gerçekten de çok geniş bir kavram olan sağlıklı beslenme için yapılması
gerekenleri ise, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 12 maddede toplamış. Bu 12 madde
sağlıklı beslenmenin temel noktalarını içeren küçük bir rehber niteliğini
taşıyor.
1. Besleyici
bir diyet; hayvansal kaynaklı besinler yerine temel olarak çeşitli bitkisel
kaynaklı besinlerden oluşmalıdır.
2. Günde birkaç
kez; tahıl grubu besinler (ekmek, makarna, pirinç, patates gibi) tüketilmelidir.
3. Günde birkaç
kez ; bölgesel olarak bulunabilen, çeşitli taze sebze ve meyvelerden tüketilmelidir.
4. Vücut ağırlığı;
tercihen her gün yapılan orta düzeyde fiziksel aktivite ile birlikte önerilen
sınırlar içinde (Beden Kitle Indeksi) tutulmalıdır. Beden Kitle Indeksi
(BKI), kişinin vücut ağırlığının boy uzunluğunun karesine bölünerek elde
edilen bir değerdir. DSÖ, 18.5-24.9 arasındaki değerleri "Normal Vücut
Ağırlığı" olarak değerlendirmektedir.
Sizde
Vücut Kitle İndeksi değerini öğrenmek için hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz
Kilonuz(Kg
olarak yazınız)
Kg.
Boyunuz(Cm
olarak yazınız)
Cm.
Vücut Kitle
İndeksi değeriniz
kg/m2dır.
Vücut Kitle
İndeksi Nasıl Değerlendirilir?
VKİ
DEĞERİ
DURUM
18.5
kg/m2’nin altında ise
zayıf
18.5-24.9
kg/m2 arasında ise
normal
kilolu
25-29.9
kg/m2 arasında ise
hafif
şişman (fazla kilolu)
30-34.9
kg/m2 arasında ise
orta
derecede şişman (I.Derece)
35-39.9
kg/m2 arasında ise
ağır
derecede şişman (II.Derece)
40
kg/m2 üzerinde ise
çok
ağır derecede şişman (III.Derece)
5. Diyetle yağ
alımı kontrol edilmeli (diyette yağdan gelen enerjinin oranı %30'u geçmemeli)
ve doymuş yağlar (sature) yerine doymamış yağlar (ansature) yeğlenmelidir.
Doymuş yağlar: Tereyağ, kuyruk yağı vb. Doymamış yağlar: Ayçicek, mısırözü,
soya, fındık, zeytinyağı vb.
6. Yağlı kırmızı
etler ve kımızı et ürünleri yerine kurubaklagiller (mercimek, kuru fasulye,
nohut gibi), balık, tavuk ve yağsız etler yeğlenmelidir.
7. Süt ve süt
ürünleri kullanılmalı (yoğurt, peynir vb.). Ancak bunlar az yağlı ve az
tuzlu olmalıdır.
8. Seçilen besinler
düşük şekerli olmalı, basit karbonhidratlar ya da basit şekerler yerine
(çay şekeri gibi), kompleks karbonhidratlar (tahıllar, baklagiller gibi)
yeğlenmeli, şekerli içeceklerin ve tatlıların tüketim sıklığı sınırlandırılmalıdır.
9. Az tuzlu
diyet yeğlenmelidir. Günlük toplam tuz tüketimi (yemeklerle, ekmekle ve
içeceklerle aldığımız tüm tuz miktarı) bir tatlı kaşığını geçmemelidir
(6 g). Kullandığımız tuz iyotlu olmalıdır (endemik guatr bölgesi olan ülkemizde,
sofralık tuzun iyotla zenginleştirilmesi yasal bir zorunluluktur).
10. Eğer alkol
tüketiliyorsa, günde 2 kereden fazla alınmamalıdır (her alınan içki miktarındaki
alkol değeri 10 gramı geçmemelidir).
11. Yemekler
güvenli ve hijyenik bir şekilde hazırlanmalı; haşlama, fırında pişirme,
ızgara ya da mikro dalga fırında pişirme gibi yöntemler kullanılarak yemeğe
eklenecek
yağın azaltılması
sağlanmalıdır.
12. Bebeklere
tek başına 6 ay anne sütü verilmesi sağlanmalı ve 6. aydan sonra güvenli
ve yeterli miktardaki ek besinlere başlanılmalıdır. Yaşamın ilk yılında
emzirmeye devam edilmelidir.