

Bebeklik
ve Çocukluk Çağı Şişmanlığının Önlenmesi İçin Beslenme Önerileri
Hazırlayan:
Uzman Diyetisyen Şeniz Ilgaz
Sağlık Bakanlığı
Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü
Bebeklik ve çocukluk çağı şişmanlığından
korunmak için, yaşam boyu sürecek sağlığın temelinin atıldığı gebelik döneminden
başlayarak yeterli ve dengeli beslenmek gerekir.
Bebeklik ve çocukluk çağı şişmanlığının
%90’ının, fazla enerji alımı ile oluştuğu ve şişman yetişkinliklerin %30’unun
bebeklilik ve çocuklukta da şişman olduğu bilinmektedir.
Bebeklik
ve Çocukluk Çağında Şişmanlığın Önlenmesi İçin Neler Yapılabilir:
Anne karnından okul çağına kadar,
çocuğun gereksinimleri ve beslenme şekli, büyüme ile birlikte değişir.
Bu farklı dönemlere göre de şişmanlığın önlenmesi için farklı beslenme
önerileri verebiliriz.
1. Doğum
Öncesi Dönemde
- Gebeliğin başlangıcından itibaren
annenin yanlış beslenme alışkanlıkları düzeltilmeli, gebelik için gerekli
besin öğelerini içeren, dengeli bir diyet tüketmesi sağlanmalıdır.
- Gebelikte annenin fazla ağırlık
alması önlenmeli, ağırlık alımı izlenmelidir. Annelerin gebelik süresince
9-14 kg ağırlık artışı normaldir.
- Eğer anne gebeliğin başında şişman
ise fazla ağırlık artışına gerek yoktur.
- Gebeliğin son üç ayında anne şişman
ise, enerji kısıtlanmamalıdır. Bu uygulama anne karnındaki bebeğin büyümesini
olumsuz etkileyecektir.
- Anne diyabetik ise, kan şekerinin
kontrolü şişman bebek doğumunu önlemek için gereklidir.
2. Bebeklik
Döneminde (0-1 yaş)
Bu dönemde bebek için, yaşına uygun
alması gereken enerji ve besin öğelerini sağlayacak en ideal besin "anne
sütü"dür. Bebeğin yaşına uygun ağırlık kazanması, yeterli büyüme ve gelişmesinin
sağlaması için İlk altı ay tek başına, altıncı aydan sonra da uygun ek
besinlerle beraber iki yaşına kadar emzirmeye devam edilmesi gereklidir.
- Yeterli anne sütü alan bebeklerin
bebeklik ve çocukluk döneminde ve yaşamının daha sonraki döneminde "şişman"
olma riski azdır.
- Altıncı aydan sonra azar azar ayına
uygun ek besinlere başlanmalıdır.
- İlk ek besin tatlı olmamalıdır.
Bu bebeğin sürekli tatlı ve şekerli besinlere istek duymasına, dolayısıyla
gereğinden fazla enerji almasına neden olabilir.
- Ek besin olarak unlu-şekerli (muhallebi,
nişastalı mamalar, vb.) yiyecekler verilmemelidir.
- Muhallebi yerine yoğurt, bisküvi-süt
karışımı yerine ekmek-süt karşımı seçilmelidir.
- Süte; şeker, bal, vb. katılması
fazla enerji alımı ile şişmanlığa neden olacağından eklenmemelidir.
- Daha fazla yemesi için bebek zorlanmamalıdır.
- Bebek ek besinler ile beslenirken
kaşık ve bardak kullanmalıdır. Biberon kullanımı anne sütü alımını olumsuz
etkilediği gibi fazla besin alımına neden olabilir.
- Bebeğin yediği besinlerin miktarı,
aynı aydaki başka bebeklerle kıyaslanmamalıdır.
- Bebeğin büyüme ve gelişmesi izlenmelidir.
Bebeğin beslenmesinde yapılacak değişiklikler için bu izlemi yapmak gereklidir.
3. Okul Öncesi
Dönemde
Çocuğun yaşına ve olması gereken
ağırlığa uygun dengeli bir diyetle beslenmesi sağlanmalı, yanlış beslenme
alışkanlıkları düzeltilmelidir.
- Bu yaş grubu çocuklar için "düşük
enerjili diyetler" in kullanımı sakıncalıdır.
- Ailenin diğer üyeleri doğru beslenme
alışkanlıkları ile çocuğa örnek olmalıdır.
- Çocuğun yediği besin miktarı başka
çocuklarla karşılaştırılmamalıdır.
- Her öğünde dört besin grubundan
yiyecek bulundurulmalıdır.
Besin Grupları:
a. Süt ve Ürünleri
b. Et, tavuk, balık, yumurta, kurubaklagil,
fındık, vb.
c. Taze sebze ve meyve
d. Tahıllar (ekmek, pirinç, bulgur,
bisküvi vb.)
- Çocuk oyunla, pazarlıkla, masallarla
beslenmemelidir.
- Tüm aile bireylerinin bir arada
sofrada oturarak beslenmesi alışkanlık haline getirilmelidir.
- Televizyon reklamlarından etkilenerek,
enerji yoğunluğu yüksek, şeker ve yağ içeriği fazla olan hazır besinler
(çikolata, şeker, cips, vb.) verilmemelidir.
- Bu tür besinler yerine; ara öğünlerde
hem çocuğun iştahını kesmeyecek, hem de sağlıklı beslenmesi için gerekli
olan meyve, taze meyve suyu, ayran ya da süt gibi besinler seçilmelidir.
- Yaşamın ileri dönemlerindeki beslenme
alışkanlığının bu dönemde yerleştiği unutulmamalıdır.
- Oyun oynarken, televizyon izlerken
beslemek çocuğun farkında olmadan fazla besin tüketmesine neden olabilir.
- Yemek öncesi, gelişigüzel besin
tüketimi çocuğun öğünlerde yemek yemesini engeller.
4. Okul Döneminde
Çocuk hafif
şişman ise;
- Büyüme ve gelişme sürdüğü için,
düşük enerjili zayıflama diyetleri kesinlikle uygulanmamalıdır.
- Yanlış beslenme alışkanlıklarının
düzeltilmesi ve fiziksel aktivitenin artırılması gereklidir.
- Çocukların öğün atlaması önlenmeli
ve her öğünde dört besin grubundan da yiyecek bulunmalıdır.
- Çocuğun yaşına uygun besin gruplarından
tüketmesi sağlanmalıdır.
Çocuk ileri
derecede şişman ise;
- Yeterli, dengeli yaşına uygun diyet
uygulanmalıdır.
- Yanlış beslenme alışkanlıkları
düzeltilmeli, - Büyüme ve gelişme izlenmeli,
- Fiziksel aktivite arttırılmalı.
Okul dönemi, çocuklarda spor yapmak
ve bunu bir yaşam biçimi olarak yerleştirmek için en uygun yaşlardır.
|