

Beslenme yetersizliğine
bağlı görülen bazı hastalıklar
Doç Dr. S. Songül
Yalçın,
Hacettepe Üniversitesi
Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sosyal Pediatri Ünitesi
1.
Guatr
Türkiye'de her üç kişiden birinde
(%30) iyot eksikliği nedeni ile guatr görülmektedir. İyod eksikliği
dünyada, korunulabilir zeka geriliğinin en sık nedenidir. Fetus, yenidoğan
ve süt çocukluğu döneminde iyod eksikliği olur ise, eksikliğin derecesine
göre zeka geriliği, büyümede duraklama, sağırlık oluşur. İyod yetersizliği
olan kadınlarda düşük, ölü doğum görülmektedir. İyod yetersizliğinin olduğu
bölgelerde yaşayan insanların öğrenmeleri yavaş ve iş verimleri düşüktür.
İnsanlar gibi çiftlik hayvanları da iyod yetersizliğinden etkilenir ve
süt, et ve yün verimleri azalır. Dolayısı ile iyod eksikliği sosyoekonomik
geriliğe neden olur.
İyot eksikliği ülkemizde en fazla
Bolu, Kastamonu, Malatya ve Rize illerinde görülmektedir. Bu sorunun
yıllardır bilinen basit ve ucuz çözüm yolu yiyeceklerin iyot bakımından
zenginleştirilmesidir. Bu amaçla tuz ve yağın iyotla zenginleştirilerek
olumlu sonuçlar alındığı görülmüştür. Bununla birlikte ülkemizde hala iyotlu
tuz kullanımı yaygınlaşmamıştır. Ailelerin iyotlu tuz kullanımı hakkında
bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Tuz üreticilerinin iyotlu tuz imal etmesi
için teşvik edilmesi gerekmektedir.
2.
Anemi
Süt çocuklarında, genç kızlarda,
hamilelerde anemi (kansızlık) ihtiyacın artması nedeni ile kansızlık sık
görülmektedir. Demirden zengin besin maddelerinin (kırmızı et) alınmaması,
demir emilimini arttıran yeşil sebze ve meyvaların sınırlı tüketilmesi
de kansızlığı arttırır. Besin maddelerinin çay ile beraber tüketilmesi
ise demir emilimini azaltmaktadır.
Anemi olan vakalarda iştahsızlık,
büyümede duraklama, mental motor gelişme geriliği görülmektedir.
Süt çocukluğu döneminde, anne sütünün
en az 6 ay verilmesi (ilk 4-6 ay tek başına), bir yaşından küçüklere inek
sütü verilmemesi, 6. aydan itibaren diyete meyva suları ve et eklenmesi,
demirden zengin ek gıdaların başlanması anemiden koruyucudur. Anne sütü
almayan bebeklere ilk 6 ay demirden zengin mama verilmelidir. Altıncı aydan
itibaren demir desteği (1mg/kg/gün) yapılabiliir. Yiyecekler demir ve askorbik
asitle zenginleştirilmelidir. Yemeklerde demir emilimini önleyecek çay,
kahve, sellülozlu tahıllar gibi tüketiminin engellenmelidir. Yiyecekler
düşük demir yararlanımına ait besinlerden oluşuyorsa (etten fakir, ıspanak,
yumurta ve tahıllardan zengin) her öğün en az 25 mg vitamin C verilmelidir.
Gebeler gebeliklerinin ikinci yarısından başlayarak doğumdan sonraki bir
ayın sonuna kadar demir tabletleri almalıdır.
|