

Yüksek Kolesterol
Tedavisi
Hazırlayan:
Prof. Dr. Tekin Akpolat
19 Mayıs
Üniversitesi Tıp Fakültesi
Nefroloji
Bilim Dalı
Tedavide
temel prensipler
İlaçsız
tedaviler
Beslenme
Kolesterol
ve fındık
Nasıl
zayıflarım ?
İlaç
tedavisi
Sık
yapılan hatalar
Hastalara
öneriler
Tedavide
temel prensipler
Yüksek
kolesterolün kontrol altına alınması ile yaşam süresinin uzadığı, kalp
ve damar hastalıklarına bağlı ölümlerin azaldığı ve kalıcı sakatlıkların
önlendiği kesin olarak gösterilmiştir. Kolesterol yüksekliğine ilaveten
şişmanlık, yüksek tansiyon, şeker hastalığı, sigara gibi diğer kardiyovasküler
risk faktörlerinin tedavisi de planlanmalıdır.Tedavi
2 aşamada gerçekleştirilir:1.İlaç
dışı tedavi2.İlaç tedavisi.Her
hasta için tedavi farklılıklar taşır. İlaç dışı tedaviler kesinlikle ihmal
edilmemelidir. İlaç tedavisi kesinlikle doktor denetiminde olmalıdır.Tedavide
hedef belirlenirken LDL-kolesterol düzeyinin esas alınması tercih edilir.
Hedef LDL-kolesterol düzeyi hastada kalp ve damar hastalığının olup olmadığına
göre değişir.A.Kişide kalp
ve damar hastalığı yoksa LDL-kolesterol düzeyinin 130 mg/dl’nin altına
düşürülmesi yeterlidir.B.Kişide
kalp ve damar hastalığı varsa hedef LDL-kolesterol düzeyi 100 mg/dl’nin
altı olmalıdır. Yani kalp krizi geçirmişseniz, koroner arter daralmasına
bağlı göğüs ağrınız varsa, koroner damar ameliyatı geçirmişseniz, koroner
arterler balon ile genişletilmişse, beyine, böbreğe, bacaklara giden damarlarda
kolesterol birikimi varsa hedef LDL-kolesterol düzeyi 100 mg/dl’nin altıdır.
İlaçsız
tedaviler
İlaçsız tedaviler yaşam düzeninin değiştirilmesi olarak da isimlendirilir. Yüksek
kolesterol tedavisinde en önemli konu ilaçsız tedavilerdir, kesinlikle
ihmal edilmemelidir. İlaçsız tedavilerde yapılan ihmal kolesterol düşürmek
amacı ile kullanılan ilaçların başarısını da azaltır.İlaçsız
tedavilerin başında beslenme alışkanlığının değiştirilmesi gelir.
Sigara
kesinlikle bırakılmalıdır. Sigara da kolesterol yüksekliği gibi bir kardiyovasküler
risk faktörüdür. (Sigara ayrıca akciğer kanseri, akciğer hastalığı, beyin
kanaması ve birçok kansere de zemin hazırlar.)
Hastadayüksek
tansiyon varsa, yüksek tansiyon tedavisinde geçerli olan ilaç dışı
tedaviler ihmal edilmemelidir. Yüksek tansiyon ve kolesterol yüksekliğinde
uygulanan ilaç dışı tedaviler birbirine benzerlik gösterir. Yüksek tansiyonlu
hastalarda beslenme ile alınan tuzun da azaltılması gerekir.
Şeker
hastalığı kontrol altına alınmalıdır. İnsülin kullanmak gerekiyorsa
kaçınılmamalıdır.Şişmanlık
kesinlikle kontrol altına alınmalıdır.
Nasıl zayıflarım ?
Düzenliegzersiz
HDL-kolesterolü (iyi kolesterol) yükseltir, LDL-kolesterolü (kötü kolesterol)
düşürür. Hastalar düzenli egzersiz yapmayı alışkanlık haline getirmelidirler.
Haftada en az 3, tercihen 5 kez, 30-45 dakika süre ile yürüyüş, koşu, yüzme,
bisiklete binme gibi sporlar yapılmalıdır.
Alkol HDL-kolesterolü (iyi kolesterol)
yükseltir, ancak alkolün insan sağlığı ve sosyal yaşantı üzerine çok sayıda
olumsuz etkisi olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle alkol alımı kesinlikle
sınırlandırılmalıdır. İzin verilen etil alkol miktarı erkeklerde günde
30 ml, kadınlarda günde 15 ml’dir.30
ml etil alkol 720 ml bira, 300 ml şarap, 60 ml 100 derece viski ve
60 ml rakıda bulunur.
Beslenme
Yüksek
kolesterol tedavisinin olmazsa olmaz koşuludur. Vücut gereksinimi olan
kolesterolü kendisi üretebilir bu nedenle diyetle kolesterol almaya gerek
yoktur. Beslenme konusunda tedavi planı beslenme uzmanı ile birlikte yapılmalıdır.Doymuş
yağlardan ve kolesterolden fakir diyet seçilmelidir. Sıvı yağlarda doymamış
yağ daha fazladır, tercih edilmelidir. Genel olarak sebze, meyve ve hububat
tercih edilmelidir. Kızartmalardan kaçınılmalıdır. Kırmızı et yerine beyaz
eti tercih edilmelidir. Yüksek tansiyonunuz varsa tuzu azaltınız. Karaciğer,
böbrek ve beyin gibi kolesterolden zengin etlerden uzak durunuz. Gıdaların
yağ ve kalori içeriklerine dikkat edilmelidir; Yağı azaltılmış peynir,
sütü tercih ediniz. Diyet peynir, diyet süt kullansanız bile bunları sınırlı
miktarda tüketiniz. Sağlıklı
Beslenme Çizelgesine bakmak için tıklayınız
Kolesterol
ve fındık
Fındığın
kalp sağlığı üzerine olumlu etkileri gösterilmiştir. 1998 yılında yayınlanan,
86.000 hastayı içeren, 14 yıllık takibi olan bir çalışmada haftada en az
140 gram fındık yiyenlerde kalp ve damar hastalıklarına daha az rastlanmıştır.
Yapılan başka çalışmalarda da fındığın iyi kolesterolü yükselttiği ve kötü
kolesterolü düşürdüğü gösterilmiştir. Fındığın fazla tüketilmesinin kilo
alınmasına yol açacağı unutulmamalıdır.
Nasıl
zayıflarım ?
Sağlıklı
beslenme zayıflamanın temel noktasıdır. Gün içinde sık ama az miktarda
yenmelidir. 1 saatte yarım kilo, 1 haftada 7 kilo, Arjantin diyeti, son
şans diyeti, bilezik gibi reklamlara aldanmamak gerekir. Kısa sürede aşırı
kilo vermek sorunlara yol açabilir. Su içsem yarıyor ifadesi ise doğru
değildir çünkü suyun kalorisi sıfırdır.
Kilo
verirken acele etmemek gerekir. Unutmayın ki bu kiloyu 2 haftada almadınız,
bu nedenle 2 haftada vermeye çalışmayın. Vereceğiniz kilo haftada 1-1.5
kilogramı geçmemelidir. Bir yılda toplam vücut ağırlığınızın % 10’unu vermeniz
yeterlidir. Kilo vermek için beslenme alışkanlığı değiştirilmeli ve egzersiz
yapılmalıdır. Kilo vermeyi kolaylaştıran ilaçlar piyasada mevcuttur. Bu
ilaçlar kesinlikle doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Bu ilaçların kullanılması
ve sağlıklı beslenme birbirini tamamlayan tedavilerdir.
Kilo vermek, verilen kiloyu geri almamaktan
daha kolaydır. Zayıflamanın kolesterol, şeker hastalığı, ruhsal durum,
hipertansiyon üzerine de olumlu etkisi vardır. Tekrarlayan zayıflama ve
şişmanlama kalp hastalığı ve ani ölüm gibi istenmeyen sonuçlara yol açabilir.
Alışkanlıkların değiştirilmesi kilo
vermenin temel çözümüdür. Herkesin mutlaka değiştirilmesi gereken ve değiştirmesi
zor olmayan alışkanlıkları vardır. Bu konuda bazı ipuçları:
Gazete, kitap okurken bir şey yemeyin
Televizyon seyrederken bir şey yemeyin
Karnınız açken mutfak alışverişi yapmayın
Alışverişe çıkarken liste yapın, liste
dışında yiyecek almayın
Öğün atlamayın
Sadece açken yemek yemeye çalışın
Diyetinizi bozduğunuz için suçluluk duymayın,
önünüzde başka öğünler olduğunu unutmayın
Gıdaların yağ, tuz, kalori içeriğine
dikkat edin
Egzersiz yapın
Açık büfe tarzı yemeklerden uzak durun
Evinize gelen misafirlere yaptığınız
ikramı azaltın
İştahlı arkadaşla yemeğe oturmayın
İlaç
tedavisi
Yağ
metabolizması bozukluklarını düzeltmek amacı ile çeşitli ilaçlar geliştirilmiştir.1.Statinler2.Safra
asidi bağlayıcı reçineler3.Nikotinik
asit4.FibratlarBu
ilaçlara ne zaman başlanacağı, ne kadar süre kullanılacağı ve hedef kolesterol,
LDL-kolesterol, trigliserid düzeyleri kesinlikke doktor denetiminde olmalıdır.
Sık
yapılan hatalar
Kolesterol düşürücü ilaç kullanırken
diyeti önemsememek
Kolesterol düşürücü ilaç kullanırken
diyeti önemsememek
Kolesterol düşürücü ilaç kullanırken
diyeti önemsememek
İlk 3 maddenin aynı olması yanlışlık
değildir, bu hataların çok sık yapıldığını vurgulamak için böyle yapılmıştır
Doktor randevusuna gitmeden birkaç gün-hafta
önce diyete yapmaya başlamak
Doktor veya beslenme uzmanına danışmadan
diyet değişiklikleri yapmak
Kolesterol düşürücü ilaç kullanırken
şeker hastalığı, yüksek tansiyon, sigara içimi gibi diğer sorunları ihmal
etmek
Komşu veya arkadaşın önerisi ile ilaç
almak
İlacın bitmesi, muayeneye kısa bir zaman
kalması gibi nedenlerle ilaç tedavisine kısa süreli bile olsa kesinlikle
ara verilmemelidir.
Kullanılan ilacın ismini hatırlamamak
ve doktora giderken ilaç kutusunu yanına almamak.
Yüksek kolesterolün çok yaygın bir hastalık
olması kamuoyu ve medyanın da ilgisini çekmektedir. Gerek kamuoyu gerek
medyada yüksek kolesterol konusu çok konuşulmakta ve bu konuda uzman olmayan
kişilerin de fikirleri yansıtılmaktadır. Hastalar, yetkisiz ve bilgisiz
kişiler tarafından eksik ve yanlış bilgilendirilebileceklerini unutmamalıdır.
Hastalara
öneriler
Kolesterol düzeylerinizi kaydetmeyi alışkanlık
haline getirin
Türkiye’de bilinçsiz ilaç kullanımı yaygın
bir sorundur, kolesterol düşürücü ilaçlar Türkiye’de yeni kabul edilebilir,
bu nedenle yanlış ilaç kullanımından kaçınınız
Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu,
Bağ-Kur gibi sağlık sigorta güvencesi olanlar eğer hastalıklarını belirtir
bir heyet raporu alırlarsa ilaçlarına hiçbir ücret ödemezler. Bu konuda
doktorları yardımcı olacaktır.
Bir seyahate giderken sağlık karnenizi,
heyet raporlarınızı, ilaçlarınızı yanınıza almayı unutmayınız.
İlaçlarınızı düzenli kullanın, ilacınızı
aksatmayın
Doktora giderken şahsınıza ait tüm tıbbi
dökümanları (filmler, tahlil sonuçları, hastane dosyası, kullandığınız
ilaçların kutusu...) mutlaka yanınıza alınız.
İlaçlarınızın sadece ismine değil dozuna
da bakınız, öğreniniz ve kaydediniz
|
|