

Sıradışı Beslenme
Alışkanlıkları
Doç Dr. S. Songül
Yalçın,
Hacettepe Üniversitesi
Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sosyal Pediatri Ünitesi
Fastfood
alımı veya abur-cubur beslenme alışkanlığı
Abur-cubur beslenme alışkanlığı,
günümüz insanının hızlı yaşam temposu nedeni ile doğmuş olup, zamanla büyümüş
ve bir endüstri haline gelmiştir. Daha çok gençlerde görülmesine rağmen
günümüzde her yaşta yaygınlaşmaktadır. "Fast-food"ların özelliği sahip
oldukları yüksek enerjinin % 40-50'sinin yağdan geliyor olmasıdır. Besin
değerleri çok düşüktür ve sodyum içeriği yüksek, vitamin A ve kalsiyum
açısından fakirdir. Bu tip besin özellikle obezite ve yüksek tansiyon gelişmesine
zemin hazırlar. Bir çocuğun sadece bir öğün bu tip diyetle beslenmesi günlük
enerji gereksiniminin yarısından fazlasını karşılar. Bu nedenle, fast food
tükeminin yeterli ve dengeli beslenme içinde sınırlı tutulması gerekmektedir.
Enerji yoğunluğunun fazla olması yanında
hiçbir besinsel değeri olmayan kolalı içecekler yerine süt, ayran ve taze
meyva sularının yaygılaştırılması fast food menülerini daha dengeli hale
getirir.
Vejetaryanlık
Vejetaryan diyet son zamanlarda yaygınlaşmaktadır.
Hızlı büyüme ve gelişme sürecinde olan gençlerde besin gereksinimlerinin
çok fazla olduğu düşünülürse gençlerin vejetaryan diyetle beslenmeleri
zararlıdır. Vejeteryan diyet vitamin B12, riboflavin, kalsiyum ve
çinko alımında yetersizlik ile sonıçlanmaktadır. Eğer vejeteryan diyet
dikkatle planlanır, süt ürünleri ve yumurta ile zenginleştirilirse (lakto-ovo-vejeteryan)
dengeli bir beslenme sağlanmış olur.
Vitamin
zehirlenmeleri
Vitaminler normal insan metabolizması
için düşük düzeylerde gereksinim duyulan bileşiklerdir. Normalde sadece
hamilelere ve bir yaş altındaki çocuklara düzenli vitamin desteği gerekmektedir.
Yenidoğan her çocuğa vitamin K, bir yaş altındaki çocuklara vitamin D,
4-12 ay çocuklara demir desteği gerekmektedir. Bunun yanında 18-40 yaş
arasındaki tüm kadınlara folik asit desteği verilmesinin o toplumda malformasyonlu
çocuk (nöral tüp defekti) doğma sıklığını azalttığı saptanmıştır. Bunun
dışında yeterli ve dengeli beslenen sağlıklı bireylerde ek vitaminlere
gereksinim yoktur. Bununla birlikte vitaminlarin günlük önerilen dozlarının
on veya daha fazla katını içeren megavitaminlerin kullanımı gün geçtikçe
artmaktadır. Hatta bir kaç farklı vitamin preperatı aynı anda bile kullanılmaktadır.
Megavitamin alımının soğuk algınlığından
koruduğu, stres ile başa çıkmada etkili olduğu, enerji düzeyini arttırdığı,
uzun yaşam sağladığı şeklinde görüşler vardır. Bununla birlikte,
vitaminlerin çok yüksek dozlarda alınması toksik belirtilere neden olabilir.
Vitamin preperatlarını değişik kombinasyonlarda ve dozlarda reçetesiz olarak
eczanelerde ve marketlerde satılmaktadır. Doktorların hastalara verdiği
multivitamin preperatlarının içeriğini bilmesi, önerdikleri vitamin dozları
konusunda dikkatli olmaları, ailelerin başka vitamin preparatı kullanıp
kullanmadığını sorgulaması gerekir. Ailelerin de doktora danışmadan vitamin
ilacı almamaları gerekir.
|