

Sokaklarda Satılan Yiyecekler
Sokaklarda satılan yiyecek ve içecekler
özellikle düşük gelirli işçiler ve gençler için ucuz beslenme kaynağıdır.
Hindistan, Endonezya, Nijerya ve Peru'.da yapılan araştırmalarda sokakta
satılan yiyeceklerin önemli miktarda temel gıda maddeleri içerdiği gösterilmiştir.
Bu .yiyecekler olmasa düşük gelirli bir çok insanın beslenmesi daha da
bozulabilir.
Gelişmekte olan bir çok ülkede sokak
besin endüstrisi toplam işgücünün % 6-25'ini teşkil eder. Bu endüstri 3.
dünyada önemli bir büyüme göstermiştir. Yine de bir çok ülkede otoriteler
bunu normal bir sektör olarak görmeme eğilimindedirler. Besin kontrol programları
içine bu sektörü katmazlar, hatta engellemeye çalışırlar. Bazı ülkeler
ise sektörü tanımaya başlamış ancak düzenleyici yapılar geliştirmemişlerdir.
Sokak yiyeceklerinin güvenilirliği
ile ilgili ilkeleri ortaya koymadan önce araştırmalar yapılması gerekir.
Her ülkenin sosyokültürel yapısı aynı olmadığı için düzenleyici tek bir
protokol veya yasa belirlenemez. Ülkeler veya belediyeler, kendi düzenlemelerini
yaparken bazı temel konuları göz önünde tutmalıdır.
Sağlığa Zararları
Sokak yiyeceklerinin patojenik mikro
organizmalarla kontaminasyonu bir çok kez rapor edilmiştir. Örneğin Mısır'da
yeşil sebzelerden shigella, diğer yiyeceklerden salmonella üretilmiştir.
Buna karşılık aynı yörede 5 yıldızı i bir otelde pirinç yemeğinde salmoneıla,
4 yıldızı i bir otelde shigella bulundu. Yine benzeri otellerde sıklıkla
staphylococous ve bacillus cereus bulunmuştur. Sokak yiyeceklerinden kaynaklanan
çeşitli bakteri enfeksiyonlar ve intoksikasyon olguları olmuştur. Kolera,
hepatit A, tifo ve diğer hastalıklar bu tür yiyecekler yoluyla bulaşabilir.
Ancak enfeksiyon ve intoksikasyonlardan en çok sokak yiyeceklerinin sorumlu
olduğunu gösteren kesin kanıtlar yoktur. Gelişmekte olan ülkelerde epidemiyolojistler
bu konu ile ilgili karşılaştırmalı araştırmalar yapmalıdır.
Bazı durumlarda tehlikeli kimyasal
maddeler ve katkı maddeleri, bilhassa ruhsatsız renklendirici ve koruyucular
sokak yiyeceklerinde bulunmuştur. Bu durum taklitçiliğin yaygın olduğu
bazı gelişmekte olan ülkelerde daha sık görülebilir.
Yol kenarlarında açıkta satılan yiyecekler
araç ekzoslarından çıkan kurşun ile kontamine olabilirler. Birçok ülkede
havadaki kurşun, besinleri ciddi olarak etkilemek için yeterli düzeyde
olmayabilir ama bu konu da üzerinde araştırma yapılmasını gerektirir.
Aşağıdaki konular uygun şekilde izlenip
kontrol edilmelidir:
-
Fiyatları düşük tutabilmek ve rekabet
amacıyla, satıcıların gıda yapımında kullandıkları malzeme düşük kalitede
olabilir, örneğin yasaklanmış katkı maddeleri içerebilir.
-
Saklama, hazırlık ve pişirme olanakları
yetersiz olabilir.
-
Yıkama, temizleme, pişirme için
kullanılması gerekli su miktarı sıklıkla yeterli değildir. Bir çok satıcılar
kapları yıkamak için aynı suyu tekrar kullanırlar.
-
içme suyu temini zaman zaman mümkün
olabilir.
-
Besinler böcek, kemirici ve kuşlar
tarafından zarar görebilir.
-
Katı ve sıvı atıkların yok edilmesi
için gerekli koşullar olmayabilir.
-
Sokak satıcıları kişisel hijyen
konusunda yeterince eğitimli olmayabilir.
Satıcıların çoğu; fakir, kötü
organize olmuş, kendilerini rüşvet isteyenler ve suistimal edenlerden korumaya
hazırlıklı değildirler. Daha kuvvetli rakiplerden ve resmi görevlilerin
taciz ve suistimalinden korunmaları gerekir. Yine de bir çok satıcı bilhassa
kadınlar, hammadde satın almada, pişirme ve bir yiyeceği güvenli ve çekici
bir şekilde sunmada deneyimlidirler.
Düzenleme:
Bu konudaki düzenlemelerin temel
amacı; güvenilir. görece uygun fiyattaki besinin, uygun yerlerde satılabilmesini
sağlamak olmalıdır.
Besinin güvenilirliğini sağlamak için
her ülke veya yörenin sosyo kültürel durumuna göre hazırlanmış gıda hijyeni
ile ilgili kodeks kullanılmalıdır. Bu konu ile ilgili politika belirlemede
ve düzenlenecek eğitim programlarında aşağıdaki temel konular göz önünde
tutulmalıdır:
-Hammadde ve içerik
-Gıda hazırlama ve satış yeri
-Su
-Atıkların yok edilmesi.
-Besin ile uğraşanlar ve eğitimleri
-Taşıma ve hazırlanan gıdanın depolanması.
-Pazarlama
-Yiyecek satış merkezleri
-Büyük bir halk topluluğu için .sokak
yiyecekleri
|