

Prematüre Bebeğin
Bakımı - II
Sıkça Raslanan Sorunlar ve Öneriler
Hazırlayan:
Yrd. Doç. Dr. Münevver Türkmen, Neonatolog
Adnan Menderes
Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD, Aydın
Prematüre
doğan bebeklerde en sık rastlanan sorunlar nelerdir ?
Erken doğan bebeklerin akciğerlerinde
sürfaktan denen bir maddenin yeteri kadar yapılamamasına bağlı olarak,
doğumundan sonraki saatlerde inleme, solunum sıkıntısı gelişebilir. Bu
hastalığa respiratuar distres sendromu denir. Bu bebekler, eksik olan maddenin
solunum yolu ile verilmesiyle tedavi edilebilebilmektedirler.
Erken doğan bebeklerin beyinlerindeki
solunum merkezinin yeteri kadar olgunlaşmamasına bağlı olarak solunumları
zaman zaman duraksayabilir. Bu 20 saniyeyi aşan solunum duraksamasına
apne denir. Bebek büyüdükçe kendilinden düzelir ancak bebek yoğun bakım
ünitesinde izlenirken çok sık apne gelişirse önce ilaç tedavisine başlanır.
İlaç etkili olmazsa solunum makinesine bağlamak gerekebilir.
Prematüre bebeklerin sindirim sistemi
yeteri kadar olgunlaşmadan doğdukları için beslenmeye başlandıktan kısa
süre sonra nekrotizan entrokolit denen barsak hastalığı gelişebilir. Bu
hastalık besin intoleransı, safralı kusma veya safralı mide içeriği, karnında
şişme şeklinde başlar, bebeğin hayatını tehlikeye sokabilir. Bu durumda
hemen beslenme kesilerek bebek damar yoluyla beslenmeye başlanır. Bu aşamada
tespit edilen bebeklerin çoğu iyileşir. Bazen de cerrahi girişim
gerekebilir, hayatın daha sonraki döneminde başka barsak sorunları da ortaya
çıkabilir.
Sarılık yenidoğanların çoğunda görülen
fizyolojik bir durumdur. Bebeklerin kırmızı kan hücrelerinin bir kısmının
parçalanmasına bağlıdır. Bu sarılık bazen fizyolojik sınırları aşabilir,
fototerapi (ışın tedavisi), kan değişimi gerekebilir.
Prematüre retinopatisi prematüre
doğan bebeklerin göz damarlarında gelişen, körlüğe yol açabilen bir
sorundur. Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde izlenen çok erken doğan bebekler
prematüre retinopatisi açısından yakından izlenirler.
Anne karnındaki bebeklerin akciğerleri
işlevsizdir. Bunun için sağ kalpten akciğerlere gönderilen kan duktus arteriozus
denen bir bağlantı ile ana atar damara geçer. Bu kanalın doğumdan sonra
hemen kapanması gerekir. Çok küçük prematürlerde bu kapanma gerçekleşmeyebilir.
Bu durum bebeğin kalbini yorduğu için ilaçla kapatılmaya çalışılır. Kapanma
gerçekleşmezse cerrahi girişimle kapatılır.
Prematüre
bebek ne zaman beslenir ?
Prematüre bebekler bir takım sorunları
nedeniyle ağız yoluyla veya sonda ile bir süre beslenemeyebilirler. Bu
süre boyunca anne sütü salgısının devam etmesi için süt sağma pompalarından
faydalanılabilir. Sağılan süt daha sonra verilmek üzere dondurularak saklanabilir.
Sağılan anne sütü daha sonra bebeğin durumuna göre ağızdan veya burundan
yerleştirilen bir sonda aracılığı ile bebeğe verilebilir.
Prematüre
bebek ne ile beslenmeli ?
Prematüre bebekler için en
uygun besin kendi annelerinin sütüdür. Prematüre doğum yapan annelerin
sütleri zamanında doğum yapan annelerin sütlerine göre daha fazla protein
içerir. Bebeklerin büyüme ve gelişmeleri yakından takip edilerek yeteri
kadar beslenip beslenmediği anlaşılabilir. Bu bebeklerin kemik gelişimlerinin
normal olması için D vitamini , kansızlık gelişmesini önlemek için de demir
almaları gerekmektedir. D vitaminini yeteri kadar almazlarsa prematüre
bebeklerde kolayca raşitizm gelişebilir.
Bebek ne
zaman evde bakılabilecek duruma gelir ?
Kuvözde izlenirken belli ağırlığa
ulaşan, annesini emen veya biberonla beslenen bebekler bir süre kuvöz
dışında izlenmeye başlanırlar. Vücut ısısını dış ortamda koruyabilen, solunumları
düzenli olan, oksijen tedavisine ihtiyaç göstermeyen bu bebeklerin yavaş
yavaş eve gitme zamanı geliyor demektir.
Prematüre
bebeklerin aşıları ne zaman başlanır ?
Prematüre doğan bebekler tıpkı zamanında
doğan bebekler gibi iki aylık olunca aşılarına başlanmalı ve düzenli olarak
yapılmalıdır.
Prematüre doğan bebek akranlarının
boy ve kilosuna ne zaman ulaşır ?
Birçok erken doğan bebek iki ya da
üç yaşında boy ve kilo olarak yaşıtlarını yakalarlar. Bazıları ise daha
yavaş büyür ve küçük yapılı erişkinler olarak kalırlar.
Prematüre
bebeğin evde bakımında nelere dikkat edilmeli ?
Bu bebekler yenidoğan yoğun bakım
ünitelerinin hareketli, sesli, ışıklı ortamına alışkın olduklarından
bir süre evlerini yadırgayabilir, huzursuz olabilirler. Ama kısa sürede
evlerine alışırlar.
Kaldıkları oda sıcak olmalıdır. Giysileri
de yaşadıkları ortama uygun olmalıdır.
Bu bebekler enfeksiyonlara çok yatkındırlar.
Onun için odasına fazla ziyaretçi kabulü uygun değildir. Özellikle kış
aylarında kalabalık, hele hele sigara içilen ortamlardan uzak tutulmalıdır.
Çok kolaylıkla üst veya alt solunum yolu enfeksiyonu gelişebilir.
Bebeklerde ateş, beslenme azlığı,
aktivitesinde azalma, çok sık dışkılama gibi normalden farklı bir durum
gözlendiğinde hemen doktorunun aranması bilgi verilmesi uygun olur.
|