

Yenidoğan Bebeğin Bakımı
Hazırlayan: Dr. Canan Türkyılmaz
Gazi Üniv. Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı
1.
Yeni doğanın doğar doğmaz emmeye başlaması öneriliyor. İlk 24-48 saatte
anne sütünün çok az ve yetersiz olması halinde, bebekte hipoglisemi ve
başka sorunlar olur mu? Olursa bunu önlemek için ne yapmalıdır?
Miadında yeni doğanların, annenin
sütü ilk 48-72 saatte yetersiz bile olsa vücut depoları yeterli olduğundan
şekerli su, mama gibi bir desteğe gereksinimleri yoktur. Ama prematüre,
intrauterin gelişme geriliği olan bebekler hipoglisemi ve diğer sorunlara
daha eğilimlidirler. Böyle bebeklerin kan şekeri izlemi yapılmalı; yapılamıyorsa
anne sütü miktarı artana kadar birkaç gün aralıklı ağızdan % 10 dekstroz
ya da uygun formül mamalar verilmelidir.
2. Yeni doğanın
göbek bakımı nasıl yapılmalıdır?
Yenidoğanın göbek bakımı için alkol,
betadine, battikon gibi solüsyonlar kullanılabilir. Hiçbir şey sürülmemesini
önerenler de vardır.
3. İlk banyo
için önerilen zaman ve sıklığı ne olmalıdır?
Doğumdan hemen sonra bebeklerin yıkanmaması
önerilmektedir. Yalnızca annede HIV pozitifliği, genital herpes, hepatitis
B antijeni pozitifliği varsa bebek doğumdan hemen sonra yıkanmalıdır. İlk
banyo için göbeğin düşüp düşmemesi engel değildir. Bebek annesiyle hasta-
neden eve gittiğinde ilk banyosu yaptırılmalıdır. Uygun koşullar varsa
bebek her gün, yoksa günaşırı yıkanabilir.
4. Tüm bebekler
için ek vitamine gereksinim var mıdır? (Yaz bebeği olsa da) Varsa ne kadar
süre devam edilmelidir?
Anne sütü alan her bebeğe bir yaşını
doldurana kadar yalnızca D vitamini verilmelidir. Yaz bebeği olması bunu
etkilemez.
5. ilk 4
ay, su da dahil, anne sütü alan bebeklerde, ek gıda önerilmiyor. Bunu bozan
sıradışı durumlar nelerdir?
Annenin süte geçen, bebeğe zarar
verebilecek ilaç kullanması, ağır hastalığının olması dışında anne sütüne
ek olarak ilk 4 ayda mama verilmesi gereksizdir. izlemlerde kilo alımı
yetersizse ek mama düşünülebilir.
6. Yenidoğanda
kabızlık neye bağlı olur? Tedavide izlenecek yol ne olmalıdır?
Yeni doğanda kabızlık seyrek görülür.
Kabızlığın tanı- mı önemlidir. Haftada iki defadan daha seyrek ve sert
kıvamlı kaka yapmak kabızlık kabul edilmelidir. Anne sütü alan bebeklerde
6. haftadan itibaren günlük kaka yapma sayısı azalabilir. Tek başına bu
yakınma kabızlık değildir. Yalnızca anne sütü alan bebek gerçekten kabız
ise en sık neden anal fissürdür. Mama değişikliği ya da tek başına ticari
mama ile beslenme kabızlığa neden olmaktadır. Karın şişliği, kusma, beslenme
bozukluğu, aralarda ishal dönemleri olmadıkça megakolon gibi hastalıklar
düşünülmemelidir. Zeytinyağı verilmesi, anal bölgenin nazikçe uyarılması
geçici çözümlerdir. Zeytinyağının aspirasyon riski, anal bölgenin uyarılmasının
da travmatik olabileceği unutulmamalıdır. Anal fissür varsa sıcak oturma
banyosu, anal bölgeye anestetik (anestol) pomatlar ve çok sert kaka yapıyorsa
laktüloz içeren şuruplar (duphalac) verilebilir.
7. Anne sütü
için "yetersiz" tanısı koymada kesin ölçütler nelerdir? Gerçekten yetersiz
ise beslenme nasıl olmalıdır?
Anne sütünün yetersizliğine vücut
ağırlığı izlemleriyle karar verilmelidir. Günlük 20-30 gr/kg artış sağlanamıyorsa,
grafikte düşüş görülüyorsa ek besin başlanabilir. Ekonomik durumları uygun
ailelerde ilk 4 ay için ticari mamalar uygundur. Evde anlık hazırlanan
meyve suları (elma, üzüm, şeftali, mandalina, portakal gibi) ve yoğurt
ilk 4 ayda uygun ek besinlerdir. inek sütü çok zorda kalmadıkça önerilmemelidir.
8. Emzik
ve biberon kullanımı neden önerilmemektedir?
Emzik kullanımının anne sütünü erken
bırakmaya neden olduğu yönünde yayınlar olmakla birlikte, emziğin bebekte
endorfin benzeri endojen maddelerin salınımına neden olarak bebeğin uykuya
dalmasını hızlandırdığı, huzursuzluğunu azalttığından da söz edilmektedir.
Prematüre ya da gelişme geriliği olan, uyuklama, kısa süre emme gibi sorunları
olan bebeklerde de emzirme öncesi 10 dakika emzikle uyanıklığın ve emme
alışkanlığının sağlanması da önerilmektedir. Anne sütü ile birlikte biberon
verilmesinin anne sütünden erken ayrılmaya neden olduğu düşünülmektedir.
Verilecek ek besinler biberonla değil de kaşıkla verilmelidir.
9. Meme bakımı
nasıl yapılmalıdır, önemi nedir?
Annenin meme bakımı için günlük vücut
temizliği, duş, banyo yeterli bulunmaktadır. Her emzirmeden önce temizlik
şart değildir. Memede kalan anne sütünün orada antimikrobial etkinlik gösterdiğinden
de bahsedilmektedir. Eğer çatlak, irritasyon gibi bir meme başı sorunu
varsa uygun pomatlar kullanılmalı, ama emzirme öncesi silmeyi unutmamalıdır.
10. Çalışan
anneler anne sütüne nasıl devam ede- bilir, sağılan süt sağlıklı olarak
nasıl saklanmalıdır?
Çalışan anneler en az 4 aylarını
doldurana kadar tek başına anne sütü vermeye özendirilmelidirler. Yarım
gün çalışan annelerde daha kolay olmakla birlikte, tam gün çalışan anneler
de sütlerini sağıp bırakabilirler. Anne sütünün 3-4 gün süreyle buzdolabında,
6-12 saat oda sıcaklığında etkisini kaybetmeden, bozulmadan korunabileceği
bilinmelidir.
|