
Böbreklerin Yapısı ve İşlevi
Böbrekler bel omurunun her iki yanında yer alırlar. Erkeklerdeki ağırlığı 125-170 gr, kadınlarda 115-155 gr arasında değişir. Boyu 11-12
cm, kalınlığı 2,5-3 cm, eni 5-7,5cm'dir.
Böbreklerin başlıca iki işlevi vardır:
1- Vücutta metabolizma soncu oluşan zararlı ürünlerin
atılmasını sağlar.
2- Vücut sıvılarının içerdiği maddelerin pek çoğunun
yoğunluğunu kontral ederler. Bu sayede vücudun su, tuz, asit, ürela kan
yapımı, kemik gelişmesi ve kan basıncının düzenlenmesini sağlarlar. Vücudun
tüm organ sistemleri arasında düzenli çalışmasını ayarlarlar. (ŞEKİL: 1
)
Şekil-1
Her iki böbrek birlikte yaklaşık olarak 2.400.000 nefron
ihtiva ederler. Nefron kanın süzüldüğü glomerül ve devamı olan tüplerden
oluşur. Nefronun asıl görevi kanın böbrekerden geçişi esnasında içindeki
istenmeyen maddeleri temizlemektir.
Temizlenmesi gereken maddeler özellikle üre, kreatinin,
ürik asit gibi metabolizmanın son ürünleridir. Ayrıca Sodyum, Potasyum, Klor gibi iyonların
gerektiğinden fazlası uzaklaştırılır.
Kan gromerül içinden geçerken önemli bir kısmı nefron
tüpleri içine süzülür. Bu süzüntü içinde vücut için gerekli olanlar emilirler
(suyun büyük bir kısmı, aminoasitler, glukoz, vitaminler) istenmeyen maddelerin
bir kısmıda tüp içine salgılanır. Bu sızıntı, kırmızı kan hücresi ve protein
ihtiva etmez. Süzülme, geri emilim ve salgılınım işlemleri sonunda nefronda
oluşan idrar toplayıcı kanallara, böbrek papillalarına ve üreterlere boşalır.
Sağlıklı tek böbrek vücudun tüm gereksinimini karşılayabilir.
Kreatinin klerinsi böbrek çalışmasının iyi bir göstergesidir. Günlük idrar
miktarı, kreatinin kan ve idrardaki yoğunluğu ölçülerek hesaplanır.
|