

Demir Eksikliği
Anemisi
Demir eksikliği
anemisi nedir, ne sıklıkla görülür?
Dünya Sağlık Örgütüne (WHO) göre
hemoglobin değerinin erkeklerde 14gr/dl, hamile olmayan kadırnlarda 12
gr/dl'nin altına düşmesi, anemi olarak tanımlanır. Demir eksikliği ve buna
bağlı olarak oluşan anemi ise demir eskikliği anemisi olarak adlandırılır..
Gelişmiş ülkelerde erkeklerin % 3' ünde, kadınların % 20' sinde, hamilelerin
% 5' inde görülür. Kesin rakam olmamakla birlikte, ülkemizde bu oranlar
çok daha yüksektir.
Hangi Yakınmaların
görüldüğü hastalarda demir eksikliği anemsi düşünülebilir ?
Halsizlik, çabuk yorulma, başağrısı,
baş dönmesi, çarpıntı nefes darlığı huzursuluk anemiya ait genel bulgulardır.
Demir eksikliğine spesifik bulgular ise tırnaklarda kolay kırılma, uzunlamasına
kabarık çizgiler, düzleşme ve çukurlaşma, dil papillalarında düzleşme,
dilde yanma ağız köşelerinde ülserasyon ve fissüller, hipofarınks ve bu
oluşumuna bağlı yutma güçlüğü ve gastrik yakınmalardır.
Demir eksikliği
anemisi düşünülen hastada ne gibi tetkikler yapılır?
Hemoglobin, hematoksit, serum Fe,
serum Fe bağlama kapasitesi, ferritin, transferin satürasyonu, MCV (ortalama
eritrosit hacmi), MCH (ortalama eritrosit hemoglobini), MCHC (ortalama
eritrosit Hb konsantrasyonu) FEP (serbest eritrosit protoporfirini) düzeyleri
ve periferik yayma ile tanıyı koyabiliriz.
Günlük demir
gereksinimi ve kaybı ne kadardır?
Günlük demir gereksinimi 1-3 mgr.
kadardır. Bunun % 5-10'u duedenum ve proksimal jejenumden emilir. Günlük
kayıp 1 mgr dır, ter, gayta, idrar, dökülen hücreler ile kaybedilir. Gereksinim
bebeklik hamilelik ve emzirmede artar.
Bebeklik
dönemindeki Fe eksikliği anemisinin nedenleri nelerdir?
Doğumda total vücut demir depolarının
yetersiz olması, düşük doğum ağırlığı, prematürite, ikizlik, umblikal kordun
erken bağlanması, fötomaternal kanama, diğer nedenlerle kan kaybı, yetersiz
anne sütü alma inek sütüne erken geçiş gibi nedenlerle olur.
Ağızdan demir
tedavisinde kullanılan demir formları nelerdir? Tedaviye ne kadar süre
ve doz ile devam edilmelidir?
En çok kullanılan oral demir, demirsülfattır.
Diğerleri ise demir glukanat ve demir fumorattır. Oral demir tedavisinde
günlük doz 200 mgr elemental demir olacak şekilde düzenlenmeli ve tedavi
anemi düzeldikten sonra en az 6-8 hafta daha devam etmelidir.
Tedaviye
yanıt ne kadar zamanda alınır? Yanıt alınamaması durumunda hangi nedenler
düşünülmelidir?
Tedavinin 4-12. günlerinde retikülosit
krizi gözlenir. 3. haftadan sonra Hb yükselmeye başlar, 4-10. haftalarda
normale döner. Tedaviye yanıt alınamaz ise yanlış tanı, yanlış ilaç kullanımı,
emilim bozukluğu, kanama gibi nedenler düşünülmelidir.
Enjeksiyon şeklinde demir tedavisinde hangi durumlarda
ağızdan alınacak demir ilaçları verilir.
Hasta oral demir preparatlarını tolere
edemiyorsa veya almaktan aciz ise, demir kaybı oral yolla verilenin üstünde
ise gastroentestinal sistemde demir tedavisi ile bir hastalık varsa,
gastroentestinal sistemde demir absorbsiyonu mümkün değilse parenterat
tedavi yeğlenir. En önemli yan etkisi anaflaksidir. Ayrıca lokal ısı artışı,
kırmızılık, ağrı, myalji lenfadenopati görülebilir.
|