
Diyabet ve Sigara
Hazırlayan: Prof. Dr. Şükrü Hatun
Kocaeli
Üniversitesi Tıp Fakültesi
Çocuk Sağlığı
ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Endokrinoloji ve Diyabet Bilim Dalı Başkanı
Herkes sigara içmenin sağlığa zararlı
olduğunu bilir. Buna rağmen bir çok insan sigara içmektedir. İlginç olanı
moral açıdan bu durum bizi çok fazla kaygılandırmamaktadır. Bununla birlikte
diyabetli bir çok kişi çevrelerindeki insanların genellikle birer "şeker
polisi" gibi davarandıklarını düşünmektedir. Diyabetli bir kişi şeker almak
için kuyruğa girdiğinde çevresinde tanıdık biri varsa ona ters bakıp "bunu
yapmaması gerektiğini" düşünür. Hatta bir çok kişi bireyin duygularını
incitecek tarzda yorumlar yapabilir. Diğer taraftan, sigaranın da şeker
yiyen diyabetli birinin karşılaşabileceği sağlık sorunları kadar soruna
yol açabileceği gerçeğine karşın, sigara içen ve aynı kuyrukta sigara almak
için bekleyen birine kimse bir şey söylemez.
Diyabeti olanların sigara içme sıklığı
olmayanlarla aynıdır. Sigara içmek önemli oranda akciğer kanseri, kronik
bronşit ve asteriyosklerozis gibi kalp damar hastalıkları riskinde artış
anlamı taşımaktadır. Tek başına diyabet arteriyosklerozis, kalp krizi ve
inme gibi kalp damar hastalıkları riskini artırmaktadır. Diyabette risk
faktörleri birbirini artırıcı niteliktedir. Diyabeti gevşek bir halat üzerinde
bir denge unsuru olarak düşünürseniz sigara içmek aynı işi gözleriniz bir
bandajla kapalı şekilde yapmaya çalışmaya benzer. Yetişkinlerde yapılan
çalışmaların çoğu sigara içen diyabetlilerde prematüre ölüm riskinin sigara
içmeyen diyabetlilere göre iki kat daha fazla olduğunu göstermektedir.
1994 Dünya Sigara Kongresi'nde sigara
içen her iki kişiden birinin sigara içme ile ilişkili bir hastalıktan öleceği
bildirilmiştir. Sigara, veba ve AIDS' ten daha fazla ölüme neden olan 20.
yüzyılın en büyük epidemisi olarak tanımlanmıştır. 14 yaşında sigaraya
başlamış birine, arkadaşlarını sigara içmeye alıştırma riski bulunduğundan,
bulaşıcı bir tüberkiloz hastasıymış gibi yaklaşılmalıdır.
Sigaradaki nikotin kalp damarlarını
kasarak insülinin enjeksiyon yerinden daha yavaş emilmesine yol açmakta
ve böylece kan glukoz düzeyini etkilemektedir. Nikotin ayrıca insülin direncinin
(verilen ünsilinin kan glukozunu düşürücü etkisinin daha zayıf olması)
artmasına yol açarak diyabetinizin kontrolünü güçleştirecektir. Özellikle
kadınlar olmak üzere, sigara içenlerde tip 2 diyabete yakalanma riski iki
kat daha fazladır.
Sigarayla birlikte solunan karbondioksit
kımızı kan hücrelerindeki hemoglobine bağlanarak oksijenin aynı bölgelere
bağlanmasını engellemektedir.Bu durumu telafi etmek için kırmızı kan hücreleri
sayısında artış olur.Yapılan bilimsel çalışmalar sigaranın diyabetlilerdeki
böbrek yetmezliği, görme bozukluğu, ayak ülseri, bacak amputasyonları ve
kalp krizi riskini artırdığını göstermektedir.
Pasif Sigara
İçme
Sigarayı pasif solumak bile sağlığa
zarar verir. Pasif sigara soluyan çocuklarda nikotinin kan dolaşımına emilmesinin
yetişkinlere göre iki kat daha fazla olduğu gösterilmiştir. Küçük çocuklar
bu duruma daha fazla duyarlıdırlar. Sigara içen ebeveynleri çocuklarında
kanda kurşun ve kadmiyum düzeyleri artar. Mutfakta vantilatörün altında
sigara içmek sigara dumanının eve yayılmasını engellemez. Bu konuyla ilgili
olarak biri "Bu, havuzun bir köşesine tuvaletinizi yapmak kadar etkilidir."
şeklinde yorum yapmıştı.
Sigarayı
pasif solumak sağlığınız için tehlikelidir. Küçük çocuklar bu duruma genellikle
ebeveynleri tarafından maruz kalırlar. Hiç sigara içmeyen bir bayan hastaya
sadece sigara içenlerde görülen bir akciğer kanseri tanısı konulmuştu.
Daha sonra bu hastanın çalıştığı yerdeki odada bulunan insanların sigara
içmeleri sonucu akciğer kanserine yakalandığı anlaşıldı.
Sigarayı
nasıl bırakırsınız?
Bunun en kolay yolu sigaraya hiç
başlamamaktır. Sigara içenlerin çoğu sigaraya ergenlik dönemlerinde başlar.
Her ne kadar "arkadaş baskısı" na karşı koymak zor olsa da, sigara içmeyerek
yaşamınızın bir çok yılını kurtarmış oluruz.
Tek başınıza sigarayı bırakmanız zor
olabilir. Diyabet kliniğinde, size önerilerde bulunarak yardımcı olabiliriz
ve nikotin çiğneme sakızı yada nikotin bantları yardımcı olabilir. Bununla
birlikte, kendi çabanız olmadan sigarayı hiç bir zaman bırakamazsınız.
Sigarayı bıraktığınızda biraz kilo alma riskiniz bulunmaktadır. Bunu istemiyorsanız
diyetisyeninize danışmalısınız.
Enfiye
İsveç'te erkeklerin %30' u enfiye
çekmektedir ve enfiye diğer ülkelerde de yaygın olarak kullanılmaktadır.
Enfiyedeki nikotin, intravenoz enjeksiyonda olduğu gibi, hızla ağız içi
mukoz membranlardan emilmektedir. Sigara içenlerde olduğu gibi nikotinin
kalp, kan damarları ve kan basıncı üzerine kuvvetli etkileri vardır. Nikotin
bağımlılığı kokain ve eroin bağımlılığı kadar güçlüdür.
Enfiye kullanmanın diyabeti nasıl
etkilediği hala çok iyi bilinmemektedir. Nikotin insülin direncinin artmasına
neden olacağından, enfiye kullananların (bu kişilerin kanlarında sigara
içenlere göre nikotin düzeyleri daha yüksektir) diyabetlerinin kontrolünde
sorun yaşamaları beklenir. Enfiye kullanan inşaat işçileri ile ilgili yapılan
birçalışmada, enfiye çekenler sigara içenlerle karşılaştırılmış ve diyabette
böbrek hasarı ile ilgili bir risk faktörü olan yüksek kan basıncı sıklığının
enfiye kullananlarda daha yüksek olduğu bulunmuştur.
Her ne kadar sigarayı bırakmaktan
daha zor olmasa da, enfiyeyi bırakmak sigarayı bırakmak kadar zordur. Enfiye
kullanmak, diğer insanları etkileyip akciğer kanseri riskine maruz bırakmadığından,
tıbbi bakış açısından daha kolay kabullenebilir. Enfiyenin ağız içinde
kansere yol açtığı düşünülse de bu henüz kanıtlanmamıştır.
Sigara içmekten
ölür müsünüz?
1994 Dünya Sigara kongresi'nde bildirilen
istatistiklere göre 20 yaşındaki her 1000 sigara tiryakisinden
-
1'i cinayete kurban gidecektir.
-
dd6'sı trafik kazasında ölecektir.
-
250'si orta yaşta sigarayla ilişkili
bir hastalıktan ölecektir.
250'si ileri yaşta sigarayla ilişkili
bir hastalıktan ölecektir.
|