

Derinin Yüzeyel Mantar Hastalıkları
Uzm Dr. Semih Tatlıcan
SSK Ankara Eğitim Hastanesi
Yüzeyel mantar hastalıkları dermatoloji
polikliniklerinde ve 1. Basamak sağlık kuruluşlarında en sık karşılaşılan
dermatolojik rahatsızlıklar arasındadır. Bu nedenle tanı ve tedavisi hem
toplum sağlığı açısından hem de sağlık ekonomisi açısından önem arz etmektedir.
Hastalıkları tek tek incelemeye geçmeden
kişisel hijyen kurallarına (terlik, ayakkabı, tarak gibi ürünlerin kişisel
kullanımına dikkat edilmesi; cami, kışla, yatılı okul, yüzme havuzu, spor
salonu gibi ortak yaşam alanlarında başkalarının eşyalarının kullanılmaması;
parmak araları, kasık gibi bölgelerin kuru ve temiz tutulması) dikkat edilmesi
mantar hastalıklarının oluşmaması için son derece gereklidir.
Ayrıca diabet gibi bazı hastalıklarda
kandidial infeksiyonlar daha fazla görülebilmektedir. Atopi, topik ve sistemik
steroid kullananlarda, ihtiyozis, kollojen vasküler hastalıkları olanlarda
yüzeyel mantar infeksiyonları daha sık görülmektedir.
Mantar Hastalıkları:
1. Tinea
pedis: Ayaklarda görülen mantar infeksiyonudur. 3 ana klinik
görünümü vardır.
a. Interdigital
tip: En sık görülen tiptir. Parmak aralarında çatlaklar, kızarıklıklar,
kaşıntı bazen de akıntı ile karakterizedir. Bu tipin biraz daha dermise
doğru ilerlemesi ile ülseratif tip oluşabilir. Ayrıca parmak aralarına
mantar hastalığının üzerinde bakteriyel infeksiyon oluşması İnfekte Tinea
pedis adı verilen oldukça ağır bir klinik tabloya neden olur.
b. Kronik
hiperkeratotik veya kuru tip: Hafif eritemli (kızarık) bir zemin
üzerinde özellikle ayağın dış yan yüzeyinde ve topuklarda ince beyaz çizgilenmelerle
karakterizedir.
c. Veziküler
tip: İçi sıvı dolu küçük kabarcıklar ile karakterizedir. Bazen
bu lezyonlar ilerleyip daha büyük büllere neden olur, bu büllerin patlamasıyla
da erozyonlar ortaya çıkar.
2. Tinea
manum: Avuç
içlerinin kronik mantar infeksiyonudur, genellikle tek elde (daha çok kullanılan
elde) ve tinea pedis ile birlikte görülür. Bu durum Celal Muhtar hastalığı
olarak ta bilinir. Dishidrotik tip olarak adlandırılan ve nadir görülen
küçük papül ve veziküllerle karakterize bir tipi de vardır. Sıklıkla iyi
sınırlı, hiperkeratotik, palmar çizgilerde daha belirgin beyaz pullanmalarla
karakterize hiperkeratotik tip olarak görülür.
3. Tinea
Cruris: Kasıkların subakut yada kronik mantar infeksiyonudur.
Genellikle kasıkların her iki tarafında kenarları hafif kabarık olabilen,
koyu kırmızı, kahverengi renkte üzeri kabuklu olabilen geniş ise ortadan
iyileşme gösterebilen oldukça kaşıntılı bir klinik görünüm arz eder.
4. Tinea
Corporis: Gövde, kol ve bacakların yüzeyel mantar
infeksiyonudur. Tek yada çok sayıda, küçükten-büyüğe ortadan iyileşme gösterebilen,
kenarları hafif kabarık, dışa doğru ilerleyen kırmızı-kahverengi üzeri
pullanmış alanlarla karakterizedir.
5. Tinea
Facialis: Yüzde görülen iyi sınırlı yama tarzı yada plak tarzı
kızarık ve pullu bir lezyondur. Genellikle asimetriktir.
6. Tinea
Capitis: Saçlı derinin çocuklarda görülen mantar infeksiyonudur.
a.
Tinea capitis süperfisiyalis: Genellikle
yuvarlak, üzeri beyaz pullarla kaplı, hiperkeratotik, saçların kırılması
ve dökülmesine bağlı açık bir alanla karakterizedir.
b.
Kerion: Üzerinde çok sayıda püstül olabilen, saç kaybı ile karakterize,
büyük, oldukça ağrılı inflamatuar bir tümör varlığıyla karakterizedir.
İyileşme skatris bırakarak olur. Saç kaybı olur.
c. Favus: Sarı, kalın, yapışık krutlar
(Skutula) ile karakterize, uzun süreli, yaygın saç kaybına yol açan, saçlı
deride atrofiye
yol açan tipidir.
7. Tinea
Barbave: Bıyık ve sakal bölgesinin papül, püstül, nodüllerle
karakterize mantar infeksiyonudur.
8. Onikomikoz
(Tinea unguium): El ve ayak tırnaklarının genellikle kronik
mantar infeksiyonudur.
a. Distal- lateral subungual onikomikoz:
b. Yüzeyel beyaz onikomikoz
c. Proximal subungual onikomikoz
Total distrofik onikomikoz
tipleri mevcuttur. İnfeksiyonun yerleşim
yerine ve oluşturduğu beyazlık, hiperkeratotik, şekil bozukluğuna yol açabilen
özelliklerine göre isimlendirilir
Mantar infeksiyonlarının tedavisi
için burada sayılan özelliklerde şikayetleri olan kişilerin en yakın sağlık
kuruluşuna başvurmaları uygun olur.
|