
Multipl Skleroz
Hazırlayan:
Dr. Aylin Öcal
Ankara Üniversitesi
Tıp Fakültesi, Nöroloji A.D.
Multipl Skleroz (MS), beyin ve omirilikten
oluşan santral sinir sistemindeki sinir klıflarının harabiyeti sonucu oluşan
bir hastalıktır.
Hastalık çeşitli cğrafi bölgelerde
daha sık görülmektedir. Örneğin, en sık görüldüğü bölgeler Kanada ve Kuzey
Avrupa'dır. Ülkemiz, MS açısından orta riskli bir bölgedir. Hastalığın
tam irsi geçişi olmamakla birlikte, ailesel yakınlık söz konusudur. MS hastalarının
% 15'inin MS'li bir akrabası vardır.
Hastalık en sık olarak 20-40 yaşlarında
başlar. Kadınlarda erkeklerden 2-3 kat daha fazla görülür.
Hastalar sıklıkla sinir sistemi ile
ilgili belirtilerin başlamasından haftalar, aylar önce yorgunluk, halsizlik,
kilo kaybı, kas ve eklem ağrıları tanımlar. Sinir sistemi ile ilgili belirtiler
dakikalar, saatler, günler ya da haftalar içinde, nadiren de yıllar içinde
sinsi bir biçimde gelişebilir. Hastaların yaklaşık yarısında başlangıçta
kollar ve bacaklardan bir ya da daha fazlasında güçsüzlük ve/veya uyuşukluk
görülür. Her iki bacakta felç biçiminde güçsüzlük olabilir; spastisite
denilen kollarda ya da bacaklarda sertlikler oluşabilir. Saatler, günler
içerisinde bir gözde, nadiren her iki gözde tam ya da kısmi görme kaybı
olabilir. Yürürken dengesizlik, çift görme, baş dönmesi, idrar yapmada
bozukluklar olabilir. Hastaların az bir kısmında bedenin sağ ya da sol
yarısında felç, yüz felci, sağırlık ve sara nöbetleri gelişebilir. Göz
bebeklerinde atma haraketi, başta ya da bir cisme uzanırken ellerde titreme,
sarhoş vari konuşma şeklinde konuşma bozuklukları olabilir. Mutsuzluk,
isteksizlik, duygusal tepkilerde dengesizlik gibi ruhsal belirtiler ya
da unutkanlık bulunabilir.
MS alevlenmeler ve iyileşme dönemleri
ile seyreden uzun süreli, çok uzun yıllar boyu devam edebilen bir hastalıklardır.
Hastalığın iyi ve kötü gidişli şekilleri vardır. Bir hastanın kolunda kısa
süreli ve geçici bir uyuşukluk şeklinde başlayıp, çok uzun yıllar boyu bir
daha hiç atak olmayabilirken; başka bir hastada iki yada üç ayda bir tekrarlayan
sık ataklar ortaya çıkar ve hastayı giderek özürlü ve bağımlı hale getirebilir.
Benzer şikayeti olan hastanın bir
nöroloji hekimine başvurması gerekir. Hastalığın teşhis edilmesinde, magnetik
rezonans görüntüleme denilen bir teknikle beyin ve bazen omurilik görüntülenmesi
gerekir. Belden beyin omurlik sıvısı denilen sıvının alınarak incelenmesi
de gerekebilir.
Atakların yatıştırılıp, belirtilerin
düzelmesi için ağızdan ya da damardan bağışıklık baskılayıcı bir takım
ilaçlar verilebilir. Çoğu kez bunun için hastanın hastaneye yatırılması
gerekir.
Tedavi
Günümüzde MS hastalığının kesin tedavi
yöntemi yoktur. Ancak son yıllarda geliştirilmiş olan bazı tedavilerle
hastalığın ilerlemesinin yavaşlatılması ve özürlülük oranının bir miktar
azaltılabilmesimümkün olmuştur.
MS hastalarının kendilerini tedavi
eden bir hekim tarafından yakından takip edilmesi ve düzenli bir biçimde
kontrollere gelmesi gerekir. Hastalık için kullanılan ilaçlar genellikle
bağışıklık sistemini baskıladığından geçirilen bir enfeksiyon, hastalık
üzerine olumsuz etki edeceğinden, bu hastaların çok kalabalık ortamlara
girmemesi ve bulaşıcı mikrobik hastalıklardan özellikle korunması gerekir.
Özgürlüğün gelişmiş olduğu durumlarda bu hastaların fizik ve tedavi ve
rehabilitasyon programlarına alınması gerekir.
|