

İlkyardım Uygulanabilecek Kazalar *
YANIK
Doğrudan ateş ya da yüksek ısı veren
fiziksel kimyasal etkenlerl karşılaşma sonucu yanıklar oluşur. Bu etkenler
ateş, elektrik, güneş, sıcak su ya da yağ, kimyasal maddeler, sıcak metal
cisimler olabilir.
Yanık cilt, açık yara gibi değerlendirilmelidir.
Vücut bu kısımdan su kaybeder ve açık yara gibi mikroplanmaya açıktır. Toplam
vücut yüzeyinin %20'sinden fazlasını etkileyen yanıklar yaşamsal tehlike
doğurur.
Yanıklar, ortaya çıkan tahribata göre
derecelendirilir.
1. Derece
Yanıklar
-
En çok güneşte fazla kalma nedeniyle
olur.
-
Cildin kızarması ve şiddetli ağrı ile
tanınır.
-
Kendiliğinden iyileşip, cilt normal görünümünü
alabilir.
Elbisesi tutuşan kişi yere yatıp kendi etrafında dönmelidir
2. Derece
Yanıklar
-
Kızarıklığa ek olarak su dolu keseciklerin
görünmesi ile tanınır.
-
En sık sıcak sıvılar ile olur.Ağrılı ve ciddi yanıklardır.
-
Su keselerini patlatmak sakıncalıdır.
-
Doğru bakım yapılmaz ise iz kalır. Mikrop
üremesine açıktır.
3. Derece Yanıklar
-
Cildin tamamı etkilenmiştir. Ağrı azdır.
Hayati tehlike yaratacak sıvı kayıpları ve iltihaplanmalar mümkündür.
-
Yanıklarda ilkyardımcının ilk amacı,
yanığa neden olan madde ya da kaynağın uzaklaştırılmasıdır.
-
Tutuşmuş kazazedenin kaçması önlenir.
Üzerine bir örtü atılarak ya da yuvarlanarak söndürülür.
-
Yanıklı kazazede soyulurken cilt de soyulabileceğinden
elbiseler kesilerek çıkartılır.
-
Tüm yanıklarda ilk yapılacak işlem, yanık
bölgenin ağrı geçene ve sonra 10 dakika kadar soğuk suda tutulmasıdır.
-
Yaralının üzerinde yüzük, bilezik, saat,
künye varsa çıkarılır.
-
Yanık bölge üzeri ıslak, temiz bir bezle
örtülür.
-
Bu nitelikte malzeme yoksa açık bırakılır.
-
Bilinç açık ise ağızdan sulu gıdalar
ve su verilir. Şoka karşı uygun pozisyonda tutulur.
-
İkinci ve üçüncü derece yanıklar var
ise kişi nakledilir.
SICAK
ÇARPMASI
Güneşte fazla kalma sonucu ortaya
çıkar. Güneş çarpması olarak da bilinir. Kazazede aşırı terlemektedir ya da
terlemiştir. Vücut sıcaklığı 40 derece ya da üzerinde olabilir. Nabız hızlı,
bilinç bulanıktır. Aşırı susuzluk hissi, halsizlik ve ağrılar vardır.
Bilinç
kapalı ise;
-
Kazazede gölge, serin bir yere taşınır.
-
ABC kontrol edilir, serinletilir.
Bilinç
açık ise
-
Kazazede serin bir yere taşınır, yarı
oturur pozisyon verilir.
-
Su serpme, ıslak havlu ve hava
akımı kullanılarak (yelpaze, vantilatör vb.) serinletilir, su ve alkolsüz içecekler verilir.
-
Fazla giysileri çıkarılır.
SUDA
BOĞULMA
-
Havuz ya da denizde çırpınmakta olan kişiye
suda kurtarmaalmamış kişilerin, yüzme bilseler dahi yaklaşmaması gerekir.
-
Bir tekne ile yaklaşmak mümkün değil
ise, ipe bağlı bir can simidi ya da tahta parçası, çırpınan kişiye yardım
amacı ile atılabilir.
-
Uzun bir sırık ya da ip ile kişiye ulaşmak
denenebilir. Bunlar yapılamıyorsa, çırpınmaların bitmesi beklenir .
-
Tekneye ya da sahile çıkarılan kazazedenin
ABC’si kontrol edilir.
-
Normal solunum ve dolaşım sağlandıktan
sonra bilincin durumuna göre pozisyon verilir.
-
Üzeri örtülerek nakledilir.
HAYVAN
ISIRIĞI
Bir tahrik olmaksınız saldırarak ısıran kedi ya da köpeğin kuduz olmasından şüphe edilmelidir. Kuduz mikrobu ısırılmış
bölgeden vücuda girer. Isıran hayvanın gözlem altına alınması gerekir.
Isırılma halinde, ısırık yeri hemen bol su
ve sabun ile iyice yıkanır. Kazazede yürütülmeden nakledilmelidir.
Arı Sokması
İğnenin girdiği
yerde kızarıklık, ağrı, kaşıntı, şişme olabilir. İğne hala ciltte ise düzgünce
çıkarılır. İğne yerine buz koyarak soğutma yapılır. Alerjisi olanlar, astımlılar,
ağızdan sokulanlar, çok sayıda arı tarafından sokulanların hemen nakli gerekir.
Yılan
Sokması
Yılan zehirlenmelerinde ısırık
yerinde ağrı, şişlik, morluk, hassasiyet vardır. Sokulan yer hareket ettirilmeden
yıkanır. Isırılan yerin birkaç cm yukarısına boğucu sargı uygulanır. Isırık yeri 0.5 cm kesilerek ve elle
sıvazlanarak zehrin kısmen çıkması sağlanır. Yaranın emilmesi etkili değildir ve zararlı
olabileceği için uygulanmamalıdır. Isırık yerine buz uygulanabilir. Kişinin
yatarak nakli sağlanır.
Akrep Sokması
Akrep sokmasında yara yerinde
ağrı ve uyuşukluk olur. Solunum bozulabilir. Sokulan bölge yıkanır, buzla
soğutulur, sokulan kol veya bacakla vücut arasına boğucu sargı uygulanılarak akrep antiserumu bulunabilecek
bir merkeze yatarak nakledilir.
* Bu yayın Ankara
Tabip Odası İlkyardım Eğitimi Komisyonu İlkyardım Eğitimi Kursu Ders Notlarından
Alınmışır.
|