

Gebelikte
Beslenme
Hazırlayan
: Prof. Dr. Hakan Şatıroğlu
Ankara Üniversitesi
Tıp Fakültesi
Kadın Hastalıkları
ve Doğum Ana Bilim Dalı
Gebelik anne adayı olmak, eşine ve kendine
benzer bir canlıyı vücudunda taşımak çok özel ve sorumluluk isteyen bir
süreçtir. Bebeği içinde hissetmek, yavaş yavaş artan ağırlık, değişen fiziksel
görünüm, anneye başka bir güzellik katar.
Bebeğin büyümesi, sağlıklı olması,
ruhsal, fiziksel, zihinsel yönden iyi gelişmesi annenin sağlığı ve beslenmesi
ile doğru orantılıdır.
Annenin gebelik öncesi fiziksel gelişimini
tamamlamış olması, besin depolarının yeterli olması ve doğum yaşı hem bebeğin
hem de annenin sağlığını koruyacak en önemli etkenlerdir. Çünkü bebek annenin
besin yedeklerinden ve gebelik boyunca tükettiklerinden kendisi için lazım
olanları seçip alarak, büyür beslenir.
Gebelik süresince bebek iyi beslensin
diye fazla yemek, dengesiz beslenmek doğru değildir. Ama doğum sonrası
eski görünüme kolayca ulaşmak için az yemek ise hiç doğru değildir.
İnsan yaşamında beslenmenin çok önemli
ve çok özel olduğu devrelerden biri olan gebelik, anneye topluma sağlıklı
bireyler kazandırma sorumluluğunu vermiştir. Anne iyi ve doğru beslenmezse ölü doğum, erken doğum, düşük ağırlıklı doğum, bedensel ve zihinsel özürlü
doğumlar gibi tehlikelerle karşılaşabilir. Kendisinde ise kansızlık, tansiyon
problemleri, vücutta su tutulması, yorgunluk, diş kayıpları ve kemik problemleri
olabilir.
Gebelikte
sindirim Sorunları
Gebeliğin ilk üç ayında uyum problemleri
nedeniyle bulantı ve kusmalar görülür.Yiyecekleri tüketmede zorluklar olur.
Sözü edilen uyum problemleri her annede olacak değildir. Bu ilk dönemde kusma ve bulantıyı tetikleyen şartları mümkün olduğunca ortadan kaldırmaya,
biraz sakinleştikten sonra başka yiyecekler tüketmeyi denemeye çalışmalıdır.
Çok yağlı yiyecekler, fazla sulu yemekler,
ağır kokulu baharatlar, lahana, karnıbahar ve et, kavrulmuş soğan kokuları bulantı ve kusmayı tetikler. Pişerken kokusu ile zaten
hassas olan anneyi uyaran yiyecekler ya başka yerde pişmeli, ya da
bunların yerine uygun değişimler kullanılmalıdır. Örneğin et yerine balık,
tavuk, hindi eti tüketilebilir.
Kış sebzelerinden havuç, patates,
ıspanak tüketilebilir. Limon ,yoğurt yemeklerde tüketimi kolaylaştırır.Limon
hem C vitamini olarak hem de rahatlatıcı olarak kullanılabilir.
Genelde sabahları yataktan kalkınca
başlayan bulantılarda bir dilim peynir, bir iki grissini rahatlık sağlar.
Sıvı yiyecekleri az tüketmeye ve yemek
sonrası bir süre dinlenmeye özen gösterilirse problemler azalabilir. Az
ve sık beslenmek de yaralıdır.
Kabızlık ileri aylarda görülebilen
problemlerdendir. Kabuğu ile yenen meyveleri tüketerek,her öğünde sebze
ve salataya yer vererek busorunun önüne geçebiliriz. Günlük yürüyüşleri
ve su tüketiminide ihmal etmemeliyiz.
Gebelikte
Doğru ve Yeterli Beslenme
Annenin günlük yaşantısını sürdürecek
yeterli enerji ve besin öğelerini alırken fazladan alacağı protein,
enerji, vitamin ve mineraller hem kendisi hem de doğacak bebeğin sağlıklı
olmasının garantisidir.
Normal bir gebelik sürecinde annenin
kendi gereksinimine ek olarak tükettiklerinin bebeğe aktarılması annenin yaklaşık 10-12 kg alması demektir. Bu artışı sağlayabilmek için ek olarak günlük 20 gr. Protein, 15-20mg. Demir, 500mg. Kalsiyum ve ortalama
300 kalorilik enerji artışı gereklidir.
Doğru beslenme ve gebelik durumunun
özellikleri nedeniyle gereksinmelerin çeşitli yiyecek guruplarından
sağlanması gerekir.
Yiyecekler vücudumuzda çeşitli görevler
yaparlar. Aynı görevleri yapan yiyeklerden besin gurupları oluşturulmuştur.
Gurup seçeneklerinden birini tüketmiyorsanız bir diğerini yiyerek de doğru
beslenebilirsiniz.
ET, YUMURTA, KURUBAKLAGİL GRUBU:
Beyin,
kas, kemik ve dişlerin gelişimi ve kan yapımında görevlidir. Protein ve
demir gereksinimini karşılarlar.
SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ: Kemik,
diş gelişimi ve büyüme ile görevlidirler. Protein ve kalsiyum kaynağıdırlar.
SEBZE VE MEYVELER : Büyüme
ve gelişme için vitamin ve mineralleri sağlarlar.
TAHILLAR: Enerji ve B gurubu
vitaminleri içerdiklerinden büyüme ve gelişmeye yardımcı olurlar.
YAĞLAR VE ŞEKERLER : Sadece
enerji içerirler. Enerji gereksinimine yardımcı olurlar.
Yeterli ve dengeli beslenmede dikkatli
bir şekilde tüketmek zorunda olduğumuz bu besin guruplarını gebelikte de
aynı özenle tüketmeliyiz ki sağlıklı yaşayabilmek için doğru beslenme alışkanlıklarını
kazanabilelim.
Gebelikte
Dikkat Edilmesi Gereken En Önemli Nokta
Yaş, boy ve hareket durumumuza göre
uygun ağırlıkta gebeliğe başlamaktır. Çok kilolu bir gebeyi zayıflatmak
bu süreçte doğru değildir, kilosunu korumaya çalışmak, ilk üç ayda enerji
eklemesi yapmamak, dördüncü aydan sonra enerji kısıtlamasına gitmemek
gerekir. Daha yüksek enerjili yiyeceklerden daha fazla almasına engel olarak,
gebelik için gerekli besin ögelerini alarak gereksinmelerini karşılamak
esastır.
Ergenlik çağında olan, ya da yaşantısı
gereği çok hareketli gebelerde ise mutlaka olması gereken kilonun sağlanması
ek olarak gebelik için artan gereksinimin karşılanması sağlanmalıdır.
Gebelikte ağırlığın takibi çok önemlidir.
İlk üç ayda 0,5-1 kg, sonraki aylarda ise ortalama 1.5-2.0 kg, ağırlık
kazanması uygundur. Çok zayıf gebelerde, yetersiz ve dengesiz beslenenlerde
düşük ağırlıklı doğum, erken doğum, ölü doğum, zihinsel ve bedensel özürlü
doğumlar görülebilir. Annede anemi,
kemik ve diş kayıpları, preeklempsi, vücutta su tutulması (ödem), iş gücü
kaybı, halsizlik görülme oranı yüksektir. Çok kilolu gebelerde hipertansiyon,
şeker hastalığı, doğum güçlükleri gibi problemler görülebilir. Bu nedenle
anne adaylarının gebelik öncesi kontrolleri yapılması, gebe kaldıktan sonra
her ay beslenme ve kilo izlenmesinin yapılması gerekmektedir.
Gebelik
Döneminde Tüketilmesi Gereken Besinler ve Ölçüleri
| Besin |
Miktarı |
| SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ |
2 Su Bardağı süt veya yoğurt 1 porsiyon
peynir (2 dilim) veya 2 yemek kaşığı çökelek
|
| ET ,YUMURTA ,KURUBAKLAGİLLER |
1 Yumurta
1 porsiyon et, balık, tavuk, hindi (60-90gm.)
1 porsiyon kurubaklagil yemeği (120gm) |
| TAZE SEBZE VE MEYVELER |
2 Porsiyon pişmiş taze sebze
3 porsiyon çiğ taze sebze
2-3 adet orta boy meyve veya taze
meyve suyu |
| TAHILLAR |
6-8 İnce dilim ekmek
1 porsiyon pilav veya makarna
1 porsiyon çorba |
| YAĞLAR |
3-4 Silme yemek kaşığı sıvı yağ
|
| ŞEKERLER |
1-2 Tatlı kaşığı bal, reçel veya pekmez
|
Örnek
Yemek Listesi
SABAH:
1 bardak süt,
1 yumurta,
1 dilim peynir,
1 orta dilim ekmek,
1 domates, 1 salatalık, maydanoz, yeşil
biber, dereotu v.b
KUŞLUK:
1 meyve + 1 bardak ayran + 1 ince dilim
ekmek
ÖĞLE:
1 Porsiyon etli kurubaklagil yemeği
1 porsiyon pilav veya makarna
1 bardak ayran
1 porsiyon salata
1 orta dilim ekmek ,1 adet meyve
İKİNDİ:
1 dilim ekmek+ 1 dilim peynir + domates
, salatalık + 1meyve
AKŞAM:
1 porsiyon et, balık, tavuk (sebzeli)
1 porsiyon zeytinyağlı sebze yemeği
1 bardak ayran,
1 porsiyon salata , 1orta dilim ekmek
GECE:
1 su bardağı süt veya 1 porsiyon sütlü
tatlı + 1 porsiyon meyve
Kahvaltıda veya ara öğünlerde 5 zeytin,
1tatlı kaşığı bal, pekmez, reçel tüketilebilir. 1 porsiyon meyve 1orta
boy elma, portakal veya küçük bir salkım üzüm, ince bir dilim karpuz veya
kavun, yarım muz veya greyfrut olabilir.
Gebelikte
Beslenmede Dikkat Edilecek Noktalar
Çay, kahve gibi içeceklerin yemekle birlikte
tüketiminizi azaltıp, yerine ayran, süt, meyve sularını tercih ediniz.
Her öğünde mutlaka C vitamini kaynakları tüketiniz.
Sebze ,meyve, kurubaklagilleri iyice
yıkamadan tüketmeyiniz.Sebzelerin ,makarnanın haşlama sularını dökmeyiniz,
ya suyunu çektirerek pişiriniz ya da sularını çorbalarda kullanınız
Sigara,alkol kullanmayınız, Sigara dumanına
maruz kalmayınız.
Yemeklerde iyotlu tuz kullanınız. Tansiyon
yüksekliklerinde yemekleri tuzsuz pişiriniz.
Hazır gıdalardan kaçınıp doğal besinler
tüketiniz. Hazır içecekler, hazır çorbalar, ve mevsimi olmayan sebze ve
meyveleri tüketmeyiniz.
Et, balık, tavuk, kurubaklagil tüketimini birer gün ara ile yaparak tek düzelikten kurtulup bıkkınlık yaratmadan
doğru besleniniz.
Süt içemiyorsanız yoğurt veya ayran tüketiniz.
Peynir yerine çökelek tüketebilisiniz.
Yağda kızarmış hamur tatlıları yerine,
meyve veya sütlü tatlıları tercih ediniz.
UNUTMAYINIZ
!.. Annenin ve bebeğin sağlıklı olmaları;
annelerin gebelik öncesi sağlığı, besin yedeklerinin durumu ve gebelik
boyunca kendileri ve bebekleri için yeterli ve dengeli beslenmelerine doğrudan
bağlıdır.
BEBEĞİNİZ
SİZİN YEDİKLERİNİZDİR.
|