

İşe Alımlarda Personel Seçimi
Hazırlayan: Psikolog Yüksel Demirer
Kurum ve işletmelerde görevlendirilecek
personelin, işin gerektirdiği bazı niteliklere (eğitim fiziksel özellikler,
cinsiyet v.b) sahip olma ön koşullarının saptanması, basit ölçüm ve bazı
belgelerin sunulmasını gerektirirken aday personelin psikolojik durumu
ve kişilik özelliklerinin işe olmadığının saptanması, ancak profesyonelce
yürütülebilecek olan titiz bir çalışma ve gerektirmektedir. Bu tip çalışmayı
yapacak kişi ya da kurumların sayıca azlığının yanında, nitelik açısından
da yeterli olmayışı, çoğu işletmenin bu önemli gereksinimi görmezden gelmesine
ya da ihmal etmesine neden olmakta ve sonuç olarak işletmeler, en üst düzeyde
performans gösterebilme olanağından yararlanamamaktadır.
Çalışma yaşamında, kişinin uyum ve
üretkenlik gösterebilmesinde pek çok değişken etkili olmaktadır. Özellikle
zeka, bilgi, dikkat, karar verme ve sorun çözme gibi bilişsel süreçlerin
yanında, bilinç düzeyinde ve bazen de bilinçaltında bulunan kimi etkenler,
kişinin iş yaşamında başarılı ya da başarısız olmasına yol açarken, bu
durumdan örgüt de benzer biçimde etkilenmektedir.
İnsan davranışlarının altında yatan
ve ifade edilemeyen baş duygu ve güdüler, içinde bulunulan ortamla etkileşim
içine girerek kişinin olduğu kadar örgütün etkinliği üzerinde de değişim
yaratmamaktadır. Bu nedenle, işe alınacak personelin çeşitli yönlerden
değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Özellikle kişilik özelliklerinin belirlenmesi,
mülakat sırasında adayların olumlu izlenim oluşturmak için sergiledikleri
gerçekçi olmayan davranışların açığa çıkarılmasını sağlayabilmenin yanında
kişinin örgüt içinde iş arkadaşları ve astlarıyla olan ilişkilerini, uyum
ve iş doyumunun yanı sıra, iyi bir takım oyuncusu olabilme becerisini
de değerlendirebilmek açısından taşımalıdadır.
Bir kuruluş ya da işletmenin başarısı
personelin göstereceği performansla doğrudan ilişkilidir. Personel performansı
da bazı kişilik özeIliklerinin yanında aşağıda belirtilen niteliklerin
de sayısal düzeyi ile yakından ilgilidir.
-
İnsiyatif alabilme
-
Kontrol gücü
-
Analitik düşünebilme
-
Kritik düşünebilme
-
Duyarlılık
-
Motivasyon düzeyi
-
Liderlik Özellikleri
-
Yeni durum ve deneylere açık olma
-
Kalite arama
-
Etkili İletişim kurabilme
-
Yaratıcılık
-
Ekip Çalışmasına Yatkınlık
-
Güvenilirlik
-
Örgüte bağlılık
-
üretkenlik
-
Stres altında çalışabilme ve üretebilme
-
Moral dayanıklılık
-
Sorumluluk alabilme
-
Özgüven
-
Duygusal denge
-
Çatışma çözme becerileri
-
Sosyal ve genel uyum
-
Disiplin anlayışı
Sayılan bu niteliklerin bir kısmı
kişilik özellikleri içinde etkili biçimde görülebilirken, bir kısmında
potansiyel olarak var olmaktadır. Çeşitli eğitim programları ve uygulamalı
çalışmalarla açığa çıkartılarak etkin duruma getirilecek olan bu nitelikler,
kişi performansını ve iş verimliliğini artırarak hem kişisel olarak iş
doyumunu, hem de işletmenin personelinden en üst düzeyde yararlanmasını
sağlayacaktır.
Bu bağlamda, öncelikle işe alınacak
personelin kişilik özellikleri, ruhsal sağlığı, psikolojik durumu ve ilgili
alanları ile bazı yetenek ve becerileri önem kazanmaktadır. Saptanabilir
olan bu özelliklerin açığa çıkarılması ve düzeylerinin ölçülmesi aynı zamanda
personelin en iyi değerlendirilebileceği iş alanında da göstereceğinden
yapılacak değerlendirme, personelin en başarılı ve en verimli olacağı göreve
yerleştirilmesi konusunda da yönlendirici olacaktır.
Kişilik özelliklerinin belirlemesinin
yanında ruhsal ve psikolojik durumun değerlendirilmesi ve diğer nitelikIerinin
ölçülmesi, alanda profesyonel eğitim almış olmayı, deneyimi, araştırmayı,
bilgi ve birikimi olduğu kadar yem çalışmaları takip edebilmeyi ve sürekli
yenilenmeyi de gerektirmektedir.
.Aksi halde, alanda ehil olmayan kişilerce
gelişi güzel yapılacak saptama ve değerlendirmeler, iş başvurusunda bulunmuş
olan aday personelin haksızlığa uğramasına neden olurken aynı zamanda,
uygun personel seçiminin yapılamaması nedeniyle işletmenin daha verimli
ve etkin olmasını engelleyerek zarar görmesine yol açacaktır. Bu nedenlerle,
personel seçiminin alanda uzmanlaşmış kişiler tarafından yapılması büyük
önem taşımaktadır.
|