Stres
Hazırlayan:
Doç. Dr. Nesrin Dilbaz
Ankara Numune
Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 2. Psikiyatri Klinik Şefi
Stres; gündelik yaşamda karşılaşılan
olaylar sonucu hissedilen sıkıntı ya da zorlanma durumudur.
Çok eskiden beri fizik biliminde;
“maddenin kendi üzerine uygulanan güce gösterdiği tepki” anlamında kullanılan
STRES terimi; son 20 yılda tıp, fizyoloji, sosyoloji, psikoloji, psikiyatri
alanlarında ve gündelik yaşamda herkesin kullandığı popüler kavramlarından
biri haline gelmiş, kitle iletişim araçlarında sıklıkla yer verilen “medyatik”
bir sözcük olmuştur.
Stresin zihinsel ve fiziksel kaynaklarımızı
tüketen olumsuz bir yanı olduğu gibi, organizmada fiziksel ve ruhsal değişmelere,
olgunlaşmaya ve gelişmeye yol açan olumlu yönleri de vardır.
Gerçek yaşamda sorun çözme ya da stresli
olaylarla başa çıkabilme psikolojik sağlık ve uyumla ilişkilidir. Çevre
ile etkileşimlerimiz sırasında engelleyen, sinirlendiren, tedirgin eden
olaylar bizi zorlamaktadır. Bunlar boşanma, bir yakınının kaybı ya da ayrılık,
ölümcül hastalık, hayat pahalılığı, trafik, gürültü, okul başarısızlığı,
sınav kaygısı, savaş, ırza tecavüz ya da doğal afetler gibi olumsuz etmenler
olabileceği gibi; evlenme, terfi, kariyer değişikliği gibi olumlu yaşam
olaylarını da kapsayan çok geniş bir yelpaze içinde değerlendirilebilir.
Genelde herkes için travmatik sayılabilecek bir olayın ardından tepkilerin
yavaşlaması, dış dünyaya ilginin azalması belirgindir.
Örneğin; 17 Ağustos 1999 depreminin
ardından hem depremi yaşayanlarda hem de depremi televizyon aracılığı ile
izleyenlerde yoğun bir stres ve buna bağlı sorunlar ortaya çıkmıştır.
Kişinin kendisiyle ilgili çarpık algılamaları
varsa, kendini değersiz algılar ve mutsuz olur. Bu mutsuzluk iş, sosyal
ve aile yaşantısındaki işlevlerinin bozulmasına yol açar. Hoş olmayan yaşam
olayları sonrası kendini mutsuz, kaygılı ve endişeli hisseden ve bu nedenle
işlevsel kaybı olan kişilere bunlarla baş etme becerileri kazandırılmalıdır.
Ayrıca duygusal tepkileri, düşüncelerini denetleyebilme becerisi, sorun
çözme teknikleri, anlık doyumları erteleyebilme ve içsel olayları düzenleme
konusunda eğitim verilebilir. Hastaların kaygı düzeylerini azaltmak, varsa
depresif belirtilerini gidermek için ilaç tedavisi de uygulanabilir.
Bu yöntemler ve tedaviler, ancak
kişinin ayrıntılı bir değerlendirmesi yapılıp, sorun tanımlandıktan sonra
konunun uzmanı olan psikiyatristler tarafından uygulanabilir.
STRESLE BAŞA
ÇIKMA YOLLARI
Stres kişinin gündelik yaşantısını
engelleyecek düzeye ulaşmışsa azaltılması gerekir. Bunun için denenebilecek
yöntemler:
Spor,
Masaj,
Olumlu düşünme,
Meditasyon, yoga,
Zamanı iyi kullanma,
Gevşeme (relaksasyon),
Beslenmenin düzenlenmesi,
İletişim becerilerinin etkin kullanımı...
|
|