

Gençlerde Futbol Yaralanmaları
Hazırlayan:
Yrd. Doç.Dr. Hakan Yaman
Süleyman Demirel
Üniversitesi, Tıp Fakültesi
Spor Hekimliği
AD, Isparta
Futbol ülkemizde en popüler spor dalıdır
ve ülkemizde yaşayan birçok genç ve ergenin tek spor yapma olanağıdır.
Ülkemizde sadece 2000 yılında lisans muayenesi için 170 000 futbolcunun
muayeneden geçtiğini düşünecek olursak, lisansı olmayıp, “mahalle” aralarında
ya da halı sahada spor yapan kişilerin bunun kat kat fazlası olduğunu düşünmek
mümkündür. Yurtdışında yapılan epidemiolojik çalışmalar futbol yaralanmalarının
%85’inin 23 yaş altında olduğunu ve %45’in de 15 yaşın altında olduğunu
bildirmişlerdir. Futbolcular arasında sezon başına %2.6-5.2 sporcuda ölümcül
olmayan yaralanmanın olduğu bulunmuştur. Diğer ilginç bir gözlem ise salon
futbolunda yaralanmaların, açık hava futboluna göre 6.1 kat daha fazla
görülüyor olmasıdır.
Birçok spor türünde olduğu gibi, futbolda
da içsel ve dışsal etmenlerin yaralanmada rolü vardır. Zemin koşuları,
koruyucu malzeme kullanımı, sporcunun kondisyon düzeyi, sporcunun eğitim
düzeyi, sahanın zemini, sahanın aydınlatılması gibi birçok etmenden sözedilebilir.
Diğer önemli bir nokta ise oyun kurallarının geliştirilmesidir. Amerikan
futbolu, buz hokeyi gibi spor dallarında yapılan oyun kuralı değişiklikleri
birçok yaralanmayı ortadan kaldırmıştır. Bu bağlamda futbolda da oyun kurallarının
geliştirilmesi yaralanmaları azaltmakta yararlı olacaktır.
Futbolda ölümcül yaralanmalar kale
direğine çarpmalar ya da kalenin futbolcunun üzerine düşmesi biçiminde
olmaktadır. Bu nedenle özellikle sporcu eğitimi ve kale direklerinin iyice
tespiti bu kazaları engelleyecektir.
En sık ölümcül olmayan futbol yaralanması
ise yumuşak doku ezilmesidir. Kırıklar enderdir, tüm yaralanmaların %3.5-9’unu
oluştururlar. Kırıkların çou ise üst ekstremitede olur. En çok alt ekstremite
yaralanmaları görülür. Gelişmekte olan sporcularda ise olgunlaşmamış
iskelet sistemine ilişkin sorunlar ortaya çıkabilir. Topuk ağrıları, diz
ağrıları bun bağlı (Osgood Schlatter hastalığı, Sever hastalığı, kalkaneal
apofizit gibi) gelişebilir.
Yüz ve baş yaralanmaları çok sık olmasa
da (%4.9-22) baş yaralanmalarının %20 kadarının beyin sarsıntısına neden
olması önemli bir bulgudur. Göz yaralanmaları özellikle ender değildir.
Basketboldan sonra futbol ağız-yüz ve diş yaralanmalarının en sık nedenidir.
Ağız korumasının kullanılması bu yaralanmaları azaltmıştır.
Bu bağlamda Amerikan Pedaitri Birliğinin
aşağıdaki önerileri bulunmaktadır:
1. Göz ve ağız korumalarının kullanılması
yaralanmaları azaltacaktır.
2. Ölümcül yaralanmalarının çoğu
kale direklerine bağlı olduğu için, kale direklerinin sağlam sabitlenmesine
yönelik girişimlerde bulunulmalıdır.
3. Karşılaşma sırasında şiddet kullanan
ve saldırgan olan sporculara gerekli işlem yapılmalıdır. Oyunun düzeninin
bozulmasına izin verilmemelidir.
4. Çocuların futbol oynamaları teşvik
edilmelidir. Çocukların gelişmeleri ve bedensel etkinlik sağlamaları için
yararlı bir spor türüdür.
|