

Spor ve Kanser
Hazırlayan:
Yrd. Doç.Dr. Hakan Yaman
Süleyman Demirel
Üniversitesi, Tıp Fakültesi
Spor Hekimliği
AD, Isparta
Bedensel etkinliğin birçok
hastalığın (özellikle kalp damar hastalığının) önleminde yararlı bir araç
olabileceği düşüncesi yaygındır. Son yıllarda özellikle spor ve bağışıklık
dizgesi (sistemi) konusunda yapılmış olan çalışmalarla kanser hastalığının
gelişiminde bedensel etkinliğin önleyici olabileceği ileri sürülmüştür.
Bu varsayımı düzenli bedensel etkinlik ile kolorektal, meme ve üreme organlarıyla
ilişkili kanserlerin görülme sıklığının azlığına işaret eden epidemiyolojik
çalışmalar desteklemektedir. Buna ek olarak, düzenli bedensel etkinlikler
kanser hastalarının işlevsel kapasitelerini artırmakta, hastalığın ve tedavinin
kısıtlayıcı etkilerini ortadan kaldırmaktadır. Düzenli yüklenmeler (egzersiz)
ayrıca yaşamı tehdit eden hastalığa sahip kişilerin ruhsal durumlarını
olumlu etkilemektedir.
Bedensel etkinlik ile insanlardaki
kanser riski arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışan farklı mekanizmalar
ortaya atılmıştır. İlişkiyi açıklamaya çalışan farklı mekanizmalar ortaya
atılmıştır. Bedensel etkinlik; bedensel yağ miktarını azaltır ve dolayısıyla
obezite insidansını azaltarak, obezitenin risk etmeni olduğu; endomentrial
meme ve kolon kanseri gibi belirli kanser türlerinin oluşumunu azaltabilir.
Spor, meme kanseri gelişiminden sorumlu tutulan estradiol gibi hormonların
düzeyini etkileyebilmektedir. Ayrıca spor yapan bireyler daha sağlıklı
bir yaşam tarzını benimseyerek, sigara içiminden ve yüksek yağ içerikli
besinlerin alımından vazgeçebilirler. Düzenli bedensel etkinlikler stres
düzeylerini azaltarak, bağışıklık dizgesinin ur (tümör) büyümesine karşı
direncini arttırabilir. Kanser hastalarında yapılan spor, ruhsal durumu
düzeltirken meme kanseri kemoterapisi gören hastalarda şişmanlamayı önlemektedir.
Yüklenmeler sırasında hastaların bulantılarının azaldığı ilginç bir bulgudur.
Ancak bu bulgular yalnızca meme kanserine ilişkindir. Yüklenmenin diğer
kanser türlerine etkileri bilinmemektedir. Özellikle kalp ve pulmoner myopatilere
ya da aritmilere yol açan kemoterapilerde dikkatli olunmalı ve kemoterapinin
uygulandığı gün spor yapılmamalıdır.
Şu ana kadar yapılan bağışıklık dizgesi
ile ilgili çalışmalarda kanser ve spor arasında bağışıklık dizgesi bakımından
henüz net bir ilişki saptanmamıştır. Buna karşın epidemiyolojik çalışmaların
sonuçlarını da dikkate alarak, kanser riskini düşürmek amacıyla dinçlik
(fitness) için sporun yapılması uygun olacaktır.
|