

Spor Yapan Çocuk ve Ergenlerde Sıcak Çarpmasının Önlenmesi
Hazırlayan:
Yrd. Doç.Dr. Hakan Yaman
Süleyman Demirel
Üniversitesi, Tıp Fakültesi
Spor Hekimliği
AD, Isparta
Sıcağa bağlı gelişen sağlık sorunları
önlenebilir. Antrenör, öğretmen ve anne ve babalar sıcak hava koşullarında
yapılan yoğun sporsal çalışmaların yaratabileceği zararlar konusunda bilgi
sahibi olmalıdırlar.
Çocukların sahip oldukları fizyolojik
ve anatomik özelliklere bağlı olarak (beden kütlesine göre daha yüksek
beden yüzeyi, kütle başına daha fazla metabolik ısı üretirler, terleme
kapasiteleri daha düşüktür), beden ısı regülasyonunu yeterince yerine getirememektedirler.
Bu nedenle sıcak ortamlarda spor yapacak çocuklar için aşağıdaki noktalar
önerilir:
1. Hava nem oranı, solar radyasyon
ve hava sıcaklığı kritik değerlere ulaştıysa (kritik değerler için çizelge
1’e bakınız), 15 dakikadan uzun süren sporsal yüklenmelerin yoğunlukları
kısıtlanmalıdır, dinlenme süreleri uzatılmalıdır.
2. Daha sıcak ve nemli yörelere spor
yapmak için gidildiğinde, yüklenme yoğunluğu ve süreleri azaltılıp, yavaş
yavaş 10-14 gün sürede eski düzeylerine ulaştırılmalıdır. Yani sporcunun
ö yöredeki aklimatizasyonu (iklim uyumu) sağlanmalıdır. İklim uyumu için
yeterince süre yoksa, sporcuların kapasitesine göre yoğunluk ve süre ayarı
yapılmalıdır.
3. Uzun bedensel etkinlik öncesi
çocuklara yeterince sıvı verilmiş olmalıdır. Etkinlik sırasında düzenli
sıvı alımına devam edilmelidir. Yani 40 kg ağırlındaki bir çocuğa her 20
dakikada 150 cc (yarım su bardağı); 60 kg ağırlığındaki bir ergene 250
cc (1 su bardağı) musluk suyu ya da tat veren tuzlu sıvı, çocuk susuz olmasa
da verilmelidir. Çocuğun yüklenme öncesi ve sonrası tartılması (çıplak
ya da yarı çıplak) kaybettiği sıvı hakkında fikir verecektir. Eksik sıvı
böylece yerine getirilmelidir.
4. Spor kıyafetleri açık renkli, hafif
ve tek katlı olmalıdır. Tek katlı olması terlemeyi kolaylaştıracak ve bedenin
soğumasına yardımcı olacaktır. Terden ıslanmış çamaşırlar değiştirilmelidir.
Asla sporda naylonlu ve suni kıyafetler kullanılmamalıdır (zayıflamak amacıyla
reklamlarda önerilen naylonlu kıyafetler ya da bedene sarılan naylon bedenin
fazla ısınmasına neden olur).
Çizelge 1: Spor için kritik ısı
değerleri
| Psikrometre
Değeri (C°) |
|
|
< 24
|
Tüm etkinliklere yer verilebilir,
ancak sıcak çarpması yakınmaları bakımından temkinli olunmalıdır. |
|
24-25.9
|
Gölgede uzun dinlenmelere yer verilebilir;
her 15 dakikada sıvı alımı sağlanmalıdır. |
|
26-29
|
Isı uyumu olmayan ve riskli olan
kişilerin etkinliğine son veriniz; diğerlerin etkinliklerini kısıtlayınız
(uzun mesafe koşularını yasaklayınız; yüklenme sürelerini azaltınız) |
|
>29
|
Tüm sporsal etkinlikleri iptal
ediniz. |
Psikrometre:
Doğrudan hava ısısını ifade etmez. Spor yapan bireyleri etkileyen etmenlerin
%70’i nem, %20’si solar radyasyon ve ancak%10’u hava ısısıdır. Bu nedenle,
belirtilen değer yukarıdaki üç etmeni oranlarıyla birlikte dikkate alan
ve psikrometre adı verilen aletle ölçülen bileşik değeri ifade eder.
|