

Yaralanmalarda Soğuk Uygulama
Hazırlayan:
Yrd. Doç.Dr. Hakan Yaman
Süleyman
Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi
Spor Hekimliği
Anabilim Dalı
Yaralanmaya bağlı, yaralanmış bölgede şişme ortaya çıkar.
Ortaya çıkan bu şişliğin iyileşmeyi olumsuz etkilemesi nedeniyle, yaralanmanın
erken evrelerinde hızla giderilmelidir. Yaralanmayla beraber var olan ağrının
da başarıyla yok edilebilmesi için soğuk uygulaması oldukça başarılı bir
yöntemdir.
Soğuk uygulamasında en çok buz kullanılır. Yaralı bölgeye
belirli bir süre uygulamada bulunmanız Sizi yakınmalarınızdan kurtaracaktır.
Ancak buzu belirli bir süre uygulayabilirsiniz. Önce derinizde bir soğukluk
hissedersiniz, sonra ağrınız azalır. Soğuma ilerledikçe yanma başlar ve
sonunda o bölge uyuşur. Uyuşmayı hissettiğiniz anda soğuk uygulamasını
kesmeniz gerekir. Uyuşma hissini, ağrınızın kesildiği andaki "uyuşma" hissiyle
karıştırmayınız. Ancak çok uzun süre buz uygulamayınız. Çünkü uzun süreli
uygulamalarınız donmalara ve sinir yaralanmalarına neden olabilir.
Soğuk uygulamasının süreleri uygulanan bölgelere göre
değişir. Kemikli bölgelerde aşağıda yapılan uygulama önerilerinin kısa
olanını, yağ tabakasının kalın olduğu bölgelerde soğuğu uzun uygulayabilirsiniz.
Soğuk uygulamalarında her zaman buz ya da soğutucu ile
deri arasında ince bir bez kullanınız. Bu derinizin zarar görmenizi engelleyecektir.
Soğuk uygularken buzun kullanılması oldukça kullanışlıdır,
ancak başka soğuk yayan araçlar da vardır. Aşağıda bu buz ve diğer araçlar
kendi aralarında karşılaştırılmıştır:
BUZ TORBASI
OLUMLULUK: Kullanılan en eski yöntemdir. Bir poşete buz
doldurun ve bir ince bez üzerinden deriye uygulayın. Buz torbasının derin
dokuları soğutma etkisi iyidir ve uzun etkilidir. Buz masajı gibi soğutucu
yöntemlerden daha etkindir.
OLUMSUZLUĞU: Buz torbasını bedenin belirli biçimini almasında
yetersiz kalmaktadır. Poşeti tamamen buz ile doldurmazsanız ya da daha
küçük parçalı buz kullanırsanız, daha kolay bedene uyar. Buza alternatif
dondurulmuş bezelye, mısır ya da nohuttur. Böylece torbanın kolunuza ya
da bacağınıza kolay yerleşir. Torba ile deri arasına ince bir havlu ya
da bez koymayı unutmayınız.
UYGULAMA SÜRESİ: 10-30 dakika.
JELLİ PAKETLER
OLUMLULUK:İçinde defalarca dondurulup, çözülebilen jel
bulunur. Jelli paketleri kullanıma hazır olmak üzere buzluğunuzda saklayınız.
Paketler donmalarına rağmen esnekliklerini korumaktadırlar ve böylece bedeninize
kolay uyum sağlar.
OLUMSUZLUĞU: Jellerin soğutma özellikleri daha fazladır.
Bu nedenle kullanımlarında özel dikkat gerektirirler. Bu nedenle asla doğrudan
deriye uygulamayınız ve bir havluya sarınız.
UYGULAMA SÜRESİ:10 dakikadan uzun süre uygulamayınız.
KİMYASAL BUZ TORBALARI
OLUMLULUK: herhangi bir buzluğa konulmadan, torbaya yapılan
sıkıştırılma hareketi ile soğukluk yaratır. Özellikle saha koşullarında
ve doğa koşullarında kullanışlıdırlar.
OLUMSUZLUĞU: Fazla soğutmazlar, ama yine de iyi
bir ilk yardım aracıdır.
UYGULAMA SÜRESİ: Çok fazla soğutmadığı için 30 dakika
süreyle doku üzerinde tutulabilirler. Torba doğrudan deri üzerine uygulanabilir.
İMERSİYON
OLUMLULUK: Yaralı ayak, dirsek ya da elin buz parçalarıyla
dolu kovaya konmasıdır. Bu yöntemle yaralı bölge tamamen buz ile temas
eder.
OLUMSUZLUĞU: Başka beden bölgelerine kolayca uygulanamıyor.
UYGULAMA SÜRESİ:10-20 dakika.
BUZ MASAJI
OLUMLULUK: Dairesel hareketlerle buzun deri üzerine sürtülmesidir.
Kolayca yapılır ve yaralı bölge doğrudan hedef alınır.
OLUMSUZLUĞU: Uygulanan soğuk, diğer yöntemlere göre daha
kısa ve daha az derinlere nüfus eder.
UYGULAMA SÜRESİ: Ayak bileği gibi kemikli bölgelere uygulandığı
durumlarda 7-10 dakika, deri altı yağ dokusunun kalın olduğu bölgelere
uygulandığında iki misli süreye gereksinim vardır.
Yaralanmaların erken evrelerinde buzun yararı büyüktür.
Ek yöntemlerin de uygulanmasıyla doku yangısı daha hızlı gerileyecektir
(dinlendirme, sıkıştırma). Buzu ya da soğuğu belirli aralıklarla uygulayınız.
Uygulamalar sırasında bedeninizin sesini dinleyin. Derinizin zedelenmesine
izin vermeyin.
Erken evrede doku şişmesine neden olabileceği için, yaralanmalardan
ancak 48-72 saat sonra ısı uygulamasına geçiniz.
Buzu herkes uygulayamaz. Özellikle yüzeyel damar hastalığı
olanlar (Reynaud Fenomeni) ya da diabeti olan bireylerde dikkatli olmak
gerekebilir.
|